ท่านาฏยศัพท์

ท่านั่งคุกเข่าพระนาง (มือคว่ำไว้บนหน้าขาทั้ง 2 ข้าง)

นั่งคุกเข่า : นั่งคุกเข่าลงกับพื้น ส้นเท้าทั้งสองชิดกัน หัวเข่าทั้งสองต้องห่างกันประมาณ ๒ คืบ (ถ้าเป็นตัวนาง หัวเข่าทั้งสองชิดกัน) ต้องนั่งให้ก้นตั้งอยู่บนส้นเท้าทั้ง ๒ ข้างแล้วทำน้ำหนักให้เท่า ๆ กัน อย่าให้ก้นไพล่ไปข้างใดข้างหนึ่ง ดันเอวพอประมาณตั้งตัวให้ตรง เปิดไหล่ทั้งสองให้ผึ่ง ตั้งหน้าให้ตรง ตามองไปข้างหน้า เปิดปลายคางพอสมควรส่วนมือทั้ง ๒ ข้างคว่ำมือไว้บนหน้าขาทั้งสอง ปลายนิ้วกลางห่างจากหัวเข่าขึ้นมาเล็กน้อยกะดูให้พอ
งาม ตึงปลายนิ้วมือ ๒ ข้าง แขนทั้งสองงอพอประมาณ

กระทบก้น : การกระทบก้นนี้โดยมากใช้เวลาที่จะเปลี่ยนไปอีกท่าหนึ่ง
จะต้องกระทบก้นก่อนเมื่อนั่งคุกเข่าได้ถูกต้องตามแบบนาฏศิลป์แล้ว จงยกก้นขึ้นมาตรง ๆ โดยที่ไม่ต้องชะโงกตัวมาข้างหน้า เวลาจะยกก้นต้องแข็งหน้าขาแล้วยกก้นเพียงเล็กน้อย ไม่ต้องยกให้สูงนัก แล้ววางก้นลงไปบนส้นเท้า
แรงพอประมาณ ข้อสำคัญ เวลากระทบกั้นนั้นต้องดันเอวอยู่ตลอดเวลาด้วย
ในขณะที่ยกก้นขึ้นนั้นต้องทรงตัวให้ตรง เวลาจะกระทบก้นต้องลงทิ้งตัวมาตรง ๆ น้ำหนักให้มาอยู่รวมกันที่ปลายก้น อย่าทำเอวอ่อน ต้องตึงหน้าท้องด้วย

ท่าจีบหงายมือท่าจีบคว่ำมือ

จีบมือ : การจีบมือนี้จะจีบมือขวาหรือซ้ายก็ปฏิบัติเช่นเดียวกัน ก่อนอื่นจะต้องหงายมือออกมาข้างหน้า แล้วเอานิ้วหัวแม่มือมาแนบชิดกับนิ้วชี้ โดยการเอาท้องนิ้วทั้งสองติดกัน แต่ปลายนิ้วหัวแม่มือต้องให้จรดอยู่ที่ข้อแรกของนิ้วชี้ นิ้วทั้งสองต้องเหยียดตึง ส่วนนิ้วทั้งสาม คือ นิ้วกลาง นิ้วนาง นิ้วก้อย ที่เหลืออยู่นั้นเหยียยดให้ตึงแล้วกรีดนิ้วทั้งสามออกไปให้ได้ระยะกัน การจีบมือนั้นจะต้องหักข้อมือเข้ามาหาตัวเองมากที่สุดเท่าที่จะทำได้ ในขณะที่กำลังจีบหงายมืออยู่ ถ้าต้องการจะจีบคว่ำ ก็คว่ำมือที่จีบอยู่ลงไปที่พื้น ถ้าต้องการจะจีบตะแคงมือก็เอามือตะแคงไว้ข้างหน้า แล้วทำมือจีบดังได้อธิบายไว้
ข้อสำคัญ เวลาที่จีบหงายมือ จีบคว่ำมอ และจีบตะแคงมือ จะต้องหักข้อมือเข้าหาท้องแขนอยู่ตลอดเวลา

จีบวงล่าง :
การจีบวงล่าง ต้องตั้งมือขวาก่อน แล้วค่อยๆตะแคงมือขวาไปทางนิ้วก้อยจนกระทั่งปลายมือชี้ลงไปที่พื้น แล้งหักข้อมือขึ้นมาหาท้องแขน ทำมือจีบในลักษณะหงายมือ ส่วนมือที่จีบอยู่นั้นให้ชี้ขึ้นมาตรงๆ แต่ต้องไม่ลืมหักข้อมือเพราะการจีบมือนี้จะต้องหักข้อมืออยู่ตลอดเวลาถ้าจะจีบวงล่างด้วยมือซ้ายก็ปฏิบัติเช่นเดียวกัน

จีบวงหน้า : การจีบวงหน้า ต้องเริ่มตั้งแต่วงหน้าด้วยมือซ้ายเสียก่อน ต่อไปค่อยๆ ตะแคงมือไปทางนิ้วก้อย พอปลายนิ้วชี้ไปข้างๆตัว จงหยุดตะแคงมือ แล้วหักข้อมือเข้าหาตัวทำมือจีบ ในลักษณะจีบตะแคงมือ ก็จะได้ท่าจีบวงหน้า ข้อสำคัญอย่าลืมหักข้อมือ ถ้าจะจีบวงหน้าด้วยมือขวาก็ปฏิบัติเช่นเดียวกับมือซ้าย

จีบมือกวาง : การจีบมือกวางนี้ ในตอนแรกต้องตั้งมือทั้ง ๒ มือ แล้วกดนิ้วทั้ง ๔  นิ้วลงให้ปลายนิ้วมือชี้ไปข้างหน้า แล้งินิ้วนางกับนิ้วก้อยเข้ามารวมกับหัวแม่มือ ให้ตอนปลายนิ้วชิดกัน ส่วนนิ้วชี้กับนิ้วนางคงให้ชิดกันอย่างเดิม แต่ต้องตึงนิ้วทั้งสองอยู่ตลอดเวลา

 

ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติม :