จิตรกรรมไทย

    จิตรกรรมไทย หมายถึง ภาพเขียนที่มีลักษณะเป็นแบบอย่างของไทย ที่แตกต่างจากศิลปะของชนชาติ
อื่นอย่างชัดเจน ถึงแม้จะมีอิทธิพลศิลปะของชาติอื่นอยู่บ้าง แต่ก็สามารถ ดัดแปลง คลี่คลาย ตัดทอน 
หรือเพิ่มเติมจนเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของตนเองได้อย่างสวยงาม ลงตัว น่าภาคภูมิใจ  และมีวิวัฒนาการ
ทางด้านด้านรูปแบบ และวิธีการมาตลอดจนถึงปัจจุบัน ซึ่งสามารถพัฒนาต่อไปอีกในอนาคต
     ลายไทยเป็นส่วนประกอบของภาพเขียนไทยใช้ตกแต่งอาคาร สิ่งของ เครื่องใช้ ต่าง ๆ เครื่องประดับ
เป็นลวดลายที่มีชื่อเรียกต่าง ๆ  กันซึ่งนำเอารูปร่างจากธรรมชาติมาประกอบ เช่น ลายกนก  ลายกระจัง     ลายประจำยาม ลายเครือเถาเป็นต้นหรือเป็นรูปที่มาจากความเชื่อและคตินิยม  เช่น รูปคน รูปเทวดา
รูปสัตว์ รูปยักษ์  เป็นต้น
      จิตรกรรมไทยเป็นวิจิตรศิลป์อย่างหนึ่ง ซึ่งส่งผลสะท้อนให้เห็นวัฒนธรรมอันดี งามของชาติ มีคุณค่า
ทางศิลปะแลเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาค้นคว้า เรื่องที่เกี่ยวกับ ศาสนา  ประวัติศาสตร์  โบราณคดี ชีวิต
ความเป็นอยู่ วัฒนธรรมการแต่งกาย  ตลอดจนการแสดงการเล่มพื้นเมืองต่าง ๆ ของแต่ละยุคสมัยและ
สาระอื่น ๆ ที่ประกอบกัน เป็นภาพจิตรกรรมไทย  งานจิตรกรรมให้ความรู้สึกในความงามอันบริสุทธิ์
น่าชื่นชม เสริมสร้างสุนทรียภาพขึ้นในจิตใจมวลมนุษยชาติได้โดยทั่วไป  วิวัฒนาการของงานจิตรกรรม ไทยแบ่งออกตามลักษณะรูปแบบทางศิลปกรรม ที่ปรากฎในปัจจุบันมีอยู่  2  แบบ คือ


1. จิตรกรรมไทยแบบประเพณี (Thai Traditional Painting)
        เป็นศิลปะที่มีความประณีตสวยงาม แสดงความรู้สึกชีวิติจิตใจและความเป็นไทยที่มีความอ่อนโยน
ละมุนละไม สร้างสรรค์สืบต่อกันมาตั้งแต่อดีต จนได้ลักษณะประจำชาติ มีลักษณะประจำชาติที่มีลักษณะ
และรูปแบบเป็นพิเศษ นิยมเขียนบนฝาผนังภายในอาคารที่เกี่ยวกับพุทธศาสนาและอาคารที่เกี่ยวกับบุคคล ชั้นสูง เช่น โบสถ์  วิหาร  พระที่นั่ง  วัง บนผืนผ้า  บนกระดาษ   และบนสิ่งของเครื่องใช้ต่าง ๆ โดยเขียน
ด้วยสีฝุ่น  ตามกรรมวิธีของช่างเขียนไทยแต่โบราณ    เนื้อหาที่เขียนมักเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับอดีตพุทธ 
พุทธประวัติ  ทศชาติชาดก ไตรภูมิ วรรณคดีและชีวิตไทย พงศาวดารต่าง ๆ ส่วนใหญ่นิยมเขียนประดับ
ฝนังพระอุโบสถ วิหารอันเป็นสถานที่ ศักดิ์สิทธิ์ประกอบพิธีทางศาสนา ลักษณะจิตรกรรมไทยแบบ
ประเพณีเป็นศิลปะแบบอุดมคติ (Idealistic) ผนวกเข้ากับเรื่องราวที่กึ่งลึกลับมหัศจรรย์ ซึ่งคล้ายกับ
งานจิตรกรรมในประเทศแถบตะวันออกหลาย ๆ ประเทศ เช่น อินเดีย  ศรีลังกา จีน และ ญี่ปุ่น เป็นต้น
เป็นภาพที่ระบายสีแบนเรียบ ด้วยสีค่อนข้างสดใส  และมีการตัดเส้น เป็นภาพ 2 มิติ ให้ความรู้สึกเพียง
ด้านกว้างและยาว ไม่มีความรู้และไม่มีการใช้แสง และเงามาประกอบ จิตรกรรมไทยแบบประเพณีมี
ลักษณะพิเศษในการจัดวางภาพ แบบเล่าเรื่องเป็นตอน ๆ ตามผนังช่องหน้าต่าง   โดยรอบโบสถ์ วิหาร
และผนังด้าน หน้าและหลังพระประธาน  ภาพจิตรกรรมไทยมีการใช้สีแตกต่างกันออกไปตามยุคสมัย
ทั้งเกรงค์ และหหุรงค์ โดยเฉพาะการใช้สีหลาย ๆ  สีแบบพหุรงค์นิยมมากใน สมัยรัตนโกสินทร์เพราะ
ได้สีจากต่างประเทศที่เข้ามาติดต่อค้าขายด้วย ทำให้ภาพ จิตรกรรมไทยมีความสวยงามและสีสันที่
หลากหลายมากขึ้น
     รูปแบบลักษณะตัวภาพในจิตรกรรมไทยซึ่งจิตรกรไทยได้สร้างสรรค์ออกแบบไว้ เป็นรูปแบบอุดมคติ
ที่แสดงออกทางความคิดให้สัมพันธ์กับเนื้อเรื่องและความสำคัญของภาพ เช่น รูปเทวดา นางฟ้า กษัตริย์ 
นางพญา  นางรำ จะมีลักษณะเด่นงามสง่า ด้วยลีลาอันชดช้อย  แสดงอารมณ์ความรู้สึกปิติยินดีหรือเศร้า
โศกเสียใจด้วยอากัป กิริยาท่าทาง ถ้าเป็นรูปยักษ์ มาร ก็แสดงออกด้วยท่างทางที่บึกบึน แข็งขัน ส่วนพวก
วานรแสดงความลิงโลด  คล่องแคล่วว่องไวด้วยลีลาท่วงท่าและหน้าตา สำหรับพวก ชาวบ้านธรรมดา
สามัญก็จะเน้นความตลกขบขัน สนุกสนานร่าเริงหรือเศร้าเสียใจ ออกทางใบหน้า ส่วนช้างม้าเหล่าสัตว์
ทั้งหลายก็มีรูปแบบแสดงชีวิตเป็นธรรมชาติ ซึ่งจิตรกรไทยได้พยายามศึกษา ถ่ายทอดอารมณ์ สอดแทรก
ความรู้สึกในรูปแบบได้ อย่างลึกซึ้ง เหมาะสม สวยงาม เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของชนชาติไทยที่น่าภาคภูมิ
ใจสมควรจะได้อนุรักษ์  สืบทอดให้เป็นมรดกของชาติสืบไป


2. จิตรกรรมไทยแบบร่วมสมัย  (Thai  Contempolary  Painting)
        จิตรกรรมไทยร่วมสมัย  เป็นผลมาจากความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาการของโลกความเจริญทางการศึกษา
การคมนาคม  การพาณิชย์  การปกครอง  การรับรู้ข่าวสาร ความเป็นไปของโลกที่อยู่ห่างไกล ฯลฯ  เหล่านี้ล้วน
มีผลต่อความรู้สึกนึกคิด และแนวทางการแสดงออกของศิลปินในยุคต่อๆ มา ซึ่งได้พัฒนาไปตามสภาพแวดล้อม
ความเปลี่ยนแปลงของชีวิต ความเป็นอยู่ ความรู้สึกนึกคิด และความนิยมในสังคม สะท้อนให้เห็นถึงเอกลักษณ์
ใหม่ของวัฒนธรรมไทยอีกรูปแบบหนึ่ง อย่างมีคุณค่า เช่นดียวกัน  อนึ่ง สำหรับลักษณะเกี่ยวกับจิตรกรรมไทย
ร่วมสมัยนั้น ส่วนใหญ่เป็นแนวทางเดียวกันกับลักษณะศิลปะแบบตะวันตกในลัทธิต่างๆ ตามความนิยมของ
ศิลปินแต่ะละคน
ความสำคัญของจิตรกรรมไทย
   จิตรกรรมไทยเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลแบบสหวิทยาการ ถือได้ว่าเป็นแหล่งขุมความรู้โดยเฉพาะเรื่องราวจาก
อดีต ที่สำคัญยิ่งแสดงให้เห็นถึงความเป็นชนชาติที่มีอารยธรรมอันเก่าแก่ ยาวนานประโยชน์ของงานจิตรกรรม
ไทย นอกจากจะให้ความสำคัญในเรื่องคุณค่าของงานศิลปะแล้ว ยังมีคุณค่าในด้านอื่น ๆ อีกมาก ดังนี้
  1. คุณค่าในทางประวัติศาสตร์
  2. คุณค่าในทางศิลปะ
  3. คุณค่าในเรื่องการแสดงเชื้อชาติ
  4. คุณค่าในทางสถาปัตยกรรม
  5. คุณค่าในเชิงสังคมวิทยา
  6. คุณค่าในด้านโบราณคดี
  7. คุณค่าในการศึกษาประเพณีและวัฒนธรรม
  8. คุณค่าในการศึกษาเรื่องทัศนคติค่านิยม
  9. คุณค่าในการศึกษานิเวศวิทยา
  10. คุณค่าในการศึกษาเรื่องราวทางพุทธศาสนา
  11. คุณค่าในทางเศรษฐกิจการท่องเที่ยว