พืชพรรณสมุนไพรไทยความสำคัญของสมุนไพรประเภทของสมุนไพรการทำนาข้าวสมุนไพรกำจัดแมลงสูตรอาหารเพื่อสุขภาพความรู้ทั้วไปเกี่ยวกับเรา

 

สมุนไพรที่ใช้ราก/หัว 
สมุนไพรที่ใช้ลำต้น 
สมุนไพรที่ใช้ใบ 
สมุนไพรที่ใช้ดอก 
สมุนไพรที่ใช้ผล/เม็ลด 

 

 

 

 

 

 

      ลำต้น

                             ลำต้น หมายถึง อวัยวะของพืชที่เจริญมาจากส่วนของเอ็มบริโอ
              ที่อยู่เหนือรากแรกเกิดภายในเมล็ด โดยเจริญมาจากส่วนของลำต้นเหนือใบเลี้ยง
              (epicotyl) ซึ่งมียอดแรกเกิด (plumule) เจริญแบ่งเซลล์ไปเรื่อยๆ ทำให้ลำต้น
              เจริญสูงขึ้นและเกิดใบใหม่ รวมทั้งส่วนของลำต้นใต้ใบเลี้ยง (hypocotyl)ด้วย ลำต้น
              ส่วนใหญ่เจริญขึ้นสู่อากาศในทิศทางตรงข้ามกับแรงดึงดูดของโลก หน้าที่หลักของ
              ลำต้น ได้แก่ สร้างใบ ค้ำกิ่งก้านสาขาให้ใบได้รับแสง เป็นทางลำเลียงน้ำและธาตุ
              อาหารจากใบไปสู่ส่วนต่างๆ ของพืชและสร้างอวัยวะสืบพันธุ์ นอกจากนี้ลำต้นยังทำ
              หน้าที่พิเศษอื่นๆ เช่น สะสมอาหาร สังเคราะห์แสง เป็นต้น

      ลำต้นของไม้ต้น คือ ส่วนที่ตั้งตรงแข็งแรง ทำหน้าที่ชูกิ่งก้านและใบ ประกอบด้วย

      1. เปลือกนอก (outer bark) อยู่นอกสุดของลำต้นและเป็นส่วนที่ตายแล้วส่วนใหญ่มีลักษณะแข็ง
          ลักษณะของเปลือกชั้นนอกพอแยกออกได้ดังนี้

        -   เปลือกเรียบ (smooth bark) เปลือกบางไม่แตก

        -   เปลือกแตกแบบรอยไถ (fissured bark) เปลือกแตกตามยาวของลำต้นและเป็นร่องลึก

        -   เปลือกแตกแบบสี่เหลี่ยม (cracked bark) เป็นการแตกที่มีทั้งตามยาวและตามขวาง
            ทำให้เปลือกแตกเป็นรูสี่เหลี่ยม

        -   เปลือกแตกเป็นสะเก็ด (scaly or flaky bark) เป็นเปลือกที่แตกแล้วจะหลุดไปเหลือเป็นรอยแผลที่ลำต้น

        -   เปลือกแตกเป็นแผ่นห้อยลง (peeling bark) เปลือกแตก เป็นแผ่นม้วนห้อยติด กับลำต้นระยะหนึ่งแล้วหลุด

      2. เปลือกชั้นใน (inner bark) อยู่ถัดจากเปลือกชั้นนอกเข้าไป มักมีสีขาว น้ำตาลแดง หรือเขียว เป็นส่วนที่ยัง
      มีชีวิตอยู่ เมื่อถูกตัดมักจะมียางไหลซึมออกมา หน้าที่สำคัญของเปลือกในคือ เป็นทางเดินของอาหารไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ

      3. กระพี้ (sapwood) อยู่ถัดจากเปลือกชั้นในเข้าไปเป็นวง มักมีสีขาวหรือเหลืองอ่อน วงจะหนาหรือบางขึ้นอยู่กับ
      ชนิดและอายุของไม้ หน้าที่สำคัญ คือ เป็นทางเดินของน้ำและแร่ธาตุ

      4. แก่น (heartwood) อยู่ถัดกระพี้เข้าไป เป็นส่วนที่ตายแล้ว มีประโยชน์ทำให้ลำต้นแข็งแรง

       

       

      ราก

       

                ราก  หมายถึง อวัยวะของพืชที่เจริญมาจากรากแรกเกิด (radical) ของเอ็มบริโอภายในเมล็ด
            ปกติรากเจริญลงไปในดินในทิศทางตามแรงดึงดูดของโลก รากไม่มีข้อและปล้อง ส่วนมากไม่มีสีเขียว
            รากทำหน้าที่ยึด พยุงและค้ำจุนลำต้นให้ติดกับพื้นดิน ดูดน้ำและธาตุอาหาร และเป็นทางผ่านของน้ำและ
            ธาตุอาหารไปยังส่วนต่าง ๆ ของลำต้นและใบ นอกจากนี้รากยังเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะไปทำหน้าที่พิเศษ
            อื่นๆ เช่น เก็บสะสมอาหาร ยึดเกาะ สังเคราะห์แสง เป็นต้น

 

            ชนิดของราก รากของพืชแม้จะมีรูปร่างและจุดกำเนิดแตกต่างกัน แต่ก็มีหน้าที่คล้ายกันดังได้กล่าวมาแล้ว
    การจำแนกรากออกเป็นชนิดต่าง ๆ นั้น มีได้หลายแบบ แล้วแต่ว่าจะยึดลักษณะใดเป็นเกณฑ์ ในการจำแนกรากโดย
    อาศัยจุดกำเนิดของรากเป็นเกณฑ์ แบ่งรากได้
    3 ชนิด ดังนี้

               1.รากแก้ว (tap root) หรือรากปฐมภูมิ (primary root) เป็นรากที่เกิดโดยตรงมาจากรากแรกเกิดของเอ็มบริโอ
    เป็นรากขนาดใหญ่ ทำหน้าที่เป็นรากหลักของพืช รากนี้จะพุ่งตรงลงสู่ดินเรื่อย ๆ โคนของรากโตและจะเรียวเล็กลงทางตอน
    ปลาย พบในพืชใบเลี้ยงคู่เป็นส่วนใหญ่ ส่วนรากแก้วของพืชใบเลี้ยงเดี่ยวมีอายุสั้น ซึ่งจะเจริญในช่วงแรกแล้วสลายไป
      

               2.รากแขนง (lateral root) หรือรากทุติยภูมิ(secondary root) เป็นรากที่เกิดมาจากรากแก้ว มักจะงอกเอียงลง
    ในดินหรือเกือบขนานไปกับผิวดิน รากประเภทนี้รวมถึงรากที่แตกแขนงออกไปอีก และมีขนาดเล็กลดหลั่นไปตามลำดับ

               3.รากพิเศษ (adventitious root) เป็นรากที่ไม่ได้เกิดมาจากรากแรกเกิดหรือรากแขนงของรากแก้ว แต่เกิดมาจาก
    ส่วนต่าง ๆ ของพืช รากอาจจะงอกออกจากโคนต้น ข้อ กิ่งและใบของพืช รากเหล่านี้อาจจำแนกย่อยลงไปอีก แล้วแต่รูปร่าง
    ลักษณะและหน้าที่ เช่น รากกล้วยไม้ อ้อย ไทร ข้าวโพด โกงกาง

       

                ใบ หมายถึง อวัยวะของพืชที่เกิดจากข้อของลำต้นหรือกิ่ง มีลักษณะแบน ทำหน้าที่สังเคราะห์แสง คายน้ำและหายใจ
    แต่ใบบางชนิดอาจเปลี่ยนแปลงไปทำหน้าที่พิเศษอื่นๆ

    ใบประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ คือ

                    1. แผ่นใบ (leaf blade) มีลักษณะเป็นแผ่น รูปร่างและขนาดแตกต่างกันแผ่นใบประกอบด้วยเส้นกลางใบ (midrib)
    เส้นใบ (vein) ปลายใบ (apex) โคนใบ (base) และขอบใบ (margin)     

                    2. ก้านใบ (petiole) คือส่วนที่เชื่อมระหว่างแผ่นใบแต่ละกิ่ง 

                    3. หูใบ (stipule) เป็นรยางค์ที่อยู่โคนก้านใบ พืชบางชนิดหูใบอาจลดรูปหรือไม่ปรากฏ    

     

     ใบ.jpgชนิดของใบ

    ใบ แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ

                1.ใบเดี่ยว (simple leaf) คือใบที่มีแผ่นใบและก้านใบอันเดียว        

                2.ใบประกอบ (compound leaves) คือใบที่ประกอบด้วยใบย่อยหลายใบ ใบประกอบแบ่งออกได้เป็น 2 แบบ  

                      1.   ใบประกอบแบบขนนก (pinnately compound leaves) เป็นใบประกอบที่มีใบย่อยออกสองข้างของ
    แกนกลาง มีทั้งใบประกอบ ขนนกปลายคี่ และใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ มีการแตกออกเป็นใบประกอบ แบขนนกสองชั้น
    (bipinnatey compound leaves) ซึ่งแกนกลางแตก แขนงออกเป็นแกนกลางที่สองแล้วจึงมีใบย่อยและใบประกอบแบบขนนกสามชั้น
    เป็นใบที่มีแกนกลางที่สองแตกออกเป็นแกนกลางที่สามแล้วจึงมีใบย่อย   

                      2.  ใบประกอบแบบนิ้วมือ (palmately compound leaves) เป็นใบประกอบที่มีก้านใบย่อยออกจากตำแหน่งเดียวกัน
    ที่ปลายก้านใบ 

       

      ดอก

      ส่วนจองดอกเป็นส่วนที่สำคัญของพืชเพื่อเป็นการแพร่พันธุ์ของพืช เป็นลักษณะเด่นพิเศษ

      ของต้นไม้แต่ละชนิด ส่วนประกอบของดอกมีความแตกต่างกันตามชนิดของพันธุ์ไม้

      และลักษณะที่แตกต่างกันนี้เป็นข้อมูลสำคัญในการจำแนกประเภทของต้นไม้

      รูปร่างลักษณะของดอก ดอกจะต้องมีส่วนประกอบที่สำคัญ 5 ส่วนคือ

      1.ก้านดอก

      2.กลีบรอง

      3.กลีบดอก

      4.เกสรตัวผู้

      5.เกสรตัวเมีย

       

       

       ผล

      ผลคือส่วนหนึ่งของพืชที่เกิดจากการผสมเกสรตัวผู้กับเกสรตัวเมียในดอกเดียวกัน

      หรือคนละดอกก็ได้ มีลักษณะรูปร่างที่แตกต่างกันออกไปตามประเภทและสายพันธุ์

      รูปร่างลักษณะของผลมีหลายอย่าง ตามชนิดของต้นไม้ที่แตกต่างกัน แบ่งตามลักษณะ

      ของการเกิดได้รวม 3 แบบ

      1.ผลเดี่ยว หมายถึง ผลที่เกิดจากรังไข่อันเดียวกัน

      2.ผลกลุ่ม หมายถึง ผลที่เกิดจากปลายช่อของรังไข่ในดอกเดียวกัน เช่น น้อยหน่า

      3.ผลรวม หมายถึง ผลที่เกิดมาจากดอกหลายดอก เช่น สับปะรด

      มีการแบ่งผลออกเป็น 3 ลักษณะคือ

      1.ผลเนื้อ

      2.ผลแห้งชนิดแตก

      3.ผลแห้งชนิดไม่แตก

flower3.gif