ประเพณีผีตาโขน

  

Homeคณะผู้จัดทำอาหารของตกแต่งท่องเที่ยว ๔ ภาคประเพณีไทย ๔ ภาคการละเล่นไทย
ภาคเหนือ 
ภาคอีสาน 
ภาคกลาง 
ภาคใต้ 

 

    ประเพณีแห่ผีตาโขน จัดเป็นส่วนหนึ่งในงานบุญประเพณีใหญ่หรือที่เรียกว่า "งานบุญหลวง"หรือ "บุญผะเหวด" ซึ่งตรงกับเดือน 7 มีขึ้นที่อำเภอด่านซ้ายและอำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย และจัดเป็นการละเล่นที่ถือเป็นประเพณีทุกปี  เกี่ยวโยงกับงานบุญพระเวสหรือเทศน์มหาชาติประจำปีกับพระธาตุเจดีย์สองรัก  ปูชนียสถานสำคัญของท้องถิ่น

กล่าวกันว่า การแห่ผีตาโขนเกิดขึ้นเมื่อครั้งที่พระเวสสันดรและนางมัทรีจะเดินทางออกจากป่ากลับสู่เมืองบรรดาผีป่าหลายตนและสัตว์นานาชนิดอาลัยรักจึงพาแห่แหนแฝงตนและแฝงตัวมากับชาวบ้านเพื่อมาส่งทั้งสองพระองค์กลับเมือง เรียกกันว่า  "ผีตามคน" หรือ   "ผีตาขน"จนกลายมาเป็น "ผีตาโขน" อย่างในปัจจุบัน

ส่วนตำนานท้องถิ่นเล่ากันว่า มีคู่รักที่ถูกกีดกันคู่หนึ่งพากัน หลบเข้าไปอยู่ในอุโมงค์พระธาตุศรีสองรักเมื่ออุโมงค์ถูกปิด ตายทั้งคู่จึงถูกขังอยู่ข้างในจนเสียชีวิตด้วยกัน    กลายเป็น "เจ้าพ่อกวน" และ "เจ้าแม่นางเทียมเฝ้าดูแลรักษาองค์พระ ธาตุตลอดมา และเมื่อถึงเทศกาลแห่พระอุปคุต (พระภิกษุในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราชซึ่งประทับอยู่เหนือรัตนบัลลังก์กลางมหาสมุทรผู้มีอิทธิฤทธิ์สามารถปราบปรามพวกมารซึ่งจะมาก่อก่วนหรือระงับงานบุญต่างๆ เมื่อมีงานบุญครั้งใดจึงมักจะมีการนิมนต์พระอุปคุตมาทุกครั้ง) ในพิธีขอฝนของท้องถิ่น

การจัดงานจะแบ่งเป็น 2 วัน ในวันแรกของการจัดงาน หรือที่เรียก "วันฮวม" ก่อนสว่างเล็กน้อยก็จะมีบรรดาผีตาโขนทั้งหลาย   ซึ่งส่วนมากจะเล่นกันเฉพาะผู้ชายตั้งแต่เด็กรุ่นๆ ถึงผู้ใหญ่ในเครื่องแต่งกายรุ่มร่ามสวมหมวกและหน้ากากที่ทำจากหวดนึ่งข้าวเหนียวแต่งแต้มระบายสีมีจมูกเป็นงวงช้าง  มีหางเป็นกระดึงกระดิ่ง เพื่อให้น่าเกลียดและน่ากลัว พากันตั้งขบวนแห่มาที่วัดโพนชัย ทำการแห่รอบวัด 3 รอบ    จากนั้นก็ออกจากวัด แห่ไปยังหมู่บ้านต่างๆ ถือเป็นการเยี่ยมเยียนสังสรรค์กันระหว่างชาวหมู่บ้านและบรรดาผีตาโขนทั้งหลาย ในวันที่ 2 เป็นการรวมเอางานบุญประเพณีประจำเดือนต่างๆของปีมารวมกันจัดในงานบุญหลวง เช่น งานบุญพระเวส และงานบุญบั้งไฟเป็นต้นขบวนผีตาโขนจะไปร่วมในขบวนแห่พระเวสสันดร และนางมัทรีเข้าเมือง เสร็จแล้วผู้เล่นผีตาโขนจะนำเครื่องแต่งกายทั้งหมดไปทิ้งที่แม่น้ำหมัน (ซึ่งถูกสมมติว่าเป็นท้องทะเลที่กว้างใหญ่ไพศาล)จากนั้นเวลาค่ำก็จะมีการเทศน์มหาชาติถึง 13 กัณฑ์เป็นอันเสร็จพิธี

 

 

จัดทำโดย
นางสาวอุษา เอื้อจิตราเจริญ
นางสาวณัฎฐา พลพละวัฒน์
นางสาวมยุรี สวนประเสริฐ
นางสาววรพร แสนจันดี
โรงเรียนสตรีศรีสุริโยทัย กรุงเทพฯ
Copyright(c) 2006 Usa Aujittracharoen Natta Ponparawat Mayuree Suanprasert Woraporn Sanjandee All rights reserved

จำนวนผู้เข้าใช้งาน
ตั้งแต่วันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2549

thaigoodview.com Version 13.0
บริหารและจัดการโดยทีมงานชาวมัธยมศึกษาและประถมศึกษา
e-mail: webmaster@thaigoodview.com