การฝึกสมาธิ

Homeผู้จัดทำการบริหารจิตเจริญปัญญาีวิธีปฏิบัติและขั้นตอนประโยชน์

  

การแผ่เมตตา 
การฝึกสติ 
การฝึกสมาธิ 

 

 4. การฝึกสมาธิ

        4.1 ความหมายของสมาธิ

        สมาธิตามความหมายของพจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ (2527) หมายถึง ความมีใจตั้งมั่น ความตั้งใจมั่นแห่งจิต การทำให้ใจสงบแน่วแน่

ไม่ฟุ้งซ่าน การมีจิตกำหนดแน่วแน่อยู่ในสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะ

        การทำสมาธิเบื้องต้น หรือ สมถกรรมฐาน คือ เป็นการทำให้จิตใจสงบ ซึ่งขณะที่ทำสมาธินั้นไม่มีความทุกข์ แต่เมื่อออกจากสมาธิยังมีความทุกข์อีก ส่วนสมาธิที่ทำให้พ้นทุกข์

โดยสิ้นเชิง คือ การทำสมาธิเบื้องสูง หรือเรียกว่า  วิปัสสนากรรมฐาน (สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา,2547)

        ความหมายของสมาธิ ในหนังสือเรียนพระพุทธศาสนา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 หมายถึง ความตั้งใจมั่น มุ่งมั่นอยู่ในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ไม่วอกแวก ซัดส่ายไปมา

ควบคุมอารมณ์ให้อยู่ในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ได้ตามที่ต้องการ จิตเป็นสมาธิย่อมก่อให้เกิดประโยชน์ (สุวิน ทองปั้น และคณะ,2545)

        วิธีภาวนา ตามพระอาจารย์มั่น คือ วิธีการสังเกตตัวเอง สังเกตจิตที่มีนิสัยหลุกหลิกไม่อยู่เป็นปกติสุข ด้วยการมีสติตามระลึกรู้ความเคลื่อนไหวของจิต

โดยมีธรรมบทใดบทหนึ่ง  เป็นคำบริกรรมเพื่อเป็นยารักษาจิตให้ทรงตัวอยู่ได้ด้วยความสงบสุขในขณะภาวนา วิธีหนึ่งที่ให้ผลดี คือ อาณาปานสติ เป็นการกำหนดจิตตามลมหายใจเข้าออก

ด้วยคำภาวนา พุทโธ พยายามบังคับใจให้อยู่กับอารมณ์แห่งธรรมบทที่นำมาบริกรรมขณะภาวนาพยายามทำอย่างนี้เสมอด้วยความไม่ลดละความเพียร

        4.2 การนั่งสมาธิ

        ความหมายของ การนั่งสมาธิ ในหนังสือเรียนวิชาพระพุทธศาสนาและสื่อประกอบการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษา

ปีที่ 4 มีผู้ให้คำนิยามของการนั่งสมาธิ ดังนี้

        การนั่งสมาธิตามที่ สมศักดิ์ สินธุระเวชญ์ และอรุณี สัมศิริ (2547)และจรัส พยัคฆราชศักดิ์(2547) กล่าวไว้ เป็นการนั่งแบบพระพุทธรูปปางสมาธิ โดย

นั่งเอาเท้าขวาทับเท้าซ้าย เอามือซ้ายวางบนตัก ใช้มือขวาวางทับบนมือซ้าย นั่งตัวตรงตั้งสติให้มั่นอย่าให้ใจฟุ้งซ่าน กำหนดลมหายใจเข้าออกตามสบายตัวตั้งตรงหลับตากำหนด

ลมหายใจเข้าออก โดยเอาสติตั้งไว้ที่ท้อง ตามธรรมดาคนเราเมื่อหายใจเข้าท้องจะพองขึ้นและยุบลง และใช้บริกรรมภายในใจไม่ต้องออกเสียง ว่าพองหนอ ยุบหนอ กำหนดรู้ที่

อาการเคลื่อนไหวของท้อง หายใจเข้าออกภาวนาในใจตามอาการพอง-ยุบของท้องตามความเป็นจริง ไม่คิดถึงเรื่องอื่นๆ เมื่อจะเลิกนั่งสมาธิก็กำหนดในใจว่า อยากเลิกหนอ

พร้อมกับยกมือขวาขึ้นช้าๆ คว่ำวางบนเข่า ยกมือซ้ายขึ้นช้าๆ คว่ำวางบนเข่า ลืมตาขึ้นช้าๆ กำหนดในใจว่าเห็นหนอ ต่อจากนั้นจึงเลิกนั่ง

 

 

คุณเข้ามาเยี่ยมชมลำดับที่

ตั้งแต่วันพฤหัสบดีที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2545

จัดทำโดยนักเรียนชั้นม. 6/6
โรงเรียสตรีศรีสุริโยทัย เขตสาทร กทม.
Copyright (c) 2002 www.thaigoodview.com. All rights reserved.