หน้าแรกหน่วยที่ 1หน่วยที่ 2หน่วยที่ 3ผู้จัดทำ
   

หน้าแรก

หน่วยที่ 1 การแบ่งยุคสมัย
และวิธีการทางประวัติศาสตร์

     - การนับศักราช
     - การแบ่งยุคสมัยทาง
        ประวัติศาสตร์

     - หลักฐานทางประวัติศาสตร์
     - วิธีการทางประวัติศาสตร์
     - แบบฝึกหัดหน่วยที่ 1

หน่วยที่ 2 ความเป็นมาของ
ชนชาติไทย ก่อนสมัยสุโขทัย

     - ความเป็นมาของชนชาติ
       ไทย

     - การแบ่งยุคสมัยก่อน
        ประวัติศาสตร์

     - อาณาจักรโบราณก่อน
       สมัยสุโขทัย

     - แบบฝึกหัดหน่วยที่ 2

หน่วยที่ 3 ความเป็นมาของ
อาณาจักรสุโขทัย

     - ความเป็นมาของอาณาจักร
       สุโขทัย

     - ความเจริญด้านการเมือง
     - ความเจริญด้านเศรษฐกิจ
     - ความเจริญด้านสังคม
       วัฒนธรรม

     - ความสัมพันธ์กับ
       ต่างประเทศ

     - พระมหากษัตริย์สุโขทัย
     - การเสื่อมของอาณาจักร
       สุโขทัย

     - สุโขทัยในปัจจุบัน
     - แบบฝึกหัดหน่วยที่ 3

ผู้จัดทำ

ความสัมพันธ์กับต่างประเทศของอาณาจักรสุโขทัย

                                อาณาจักรสุโขทัย มีการสร้างความสัมพันธ์กับต่างประเทศ ด้วยวิธีการที่หลากหลายแตกต่างกันออกไป โดยมีความสัมพันธ์กับดินแดนต่าง ๆ ดังนี้
1) ความสัมพันธ์กับมอญ
                                ความสัมพันธ์ระหว่างสุโขทัยกับมอญ ส่วนใหญ่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาลัทธิ             เถรวาท  ที่มอญนับถืออยู่แล้ว  ในปลายพุทธศตวรรษที่ 18 พระภิกษุมอญบางรูปได้ไปศึกษาพระพุทธศาสนาในลังกา เมื่อเดินทางกลับมาได้ไปสอนพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์ที่เมืองนครศรีธรรมราช ภายหลังต่อมาได้แพร่หลายไปยังกรุงสุโขทัย นอกจากนั้นสุโขทัยกับมอญยังมีความสัมพันธ์กันทางเครือญาติในสมัยพ่อขุนรามคำแหง  โดยมะกะโท  พ่อค้ามอญได้แต่งงานกับพระราชธิดาของพ่อขุนรามคำแหงแล้วหนีไปอยู่เมืองเมาะตะมะ ภายหลังได้เป็นพระเจ้าแผ่นดินมอญทรงพระนามว่า พระเจ้าฟ้ารั่วและสวามิภักดิ์ต่อไทย  แต่หลังรัชกาลเจ้าฟ้ารั่วแล้วมอญก็แยกตัวเป็นอิสระ

                                2) ความสัมพันธ์กับจีน
                                ความสัมพันธ์ระหว่างอาณาจักรสุโขทัยกับจีน  มีมาตั้งแต่สมัยพ่อขุนรามคำแหง ส่วนใหญ่เป็นความสัมพันธ์ด้านการค้า ระบบราชบรรณาการในสมัยพระเจ้าหงวนสีโจ๊ว                   แห่งราชวงศ์หงวน ได้ดำเนินนโยบายส่งทูตไปเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศต่าง ๆ พร้อมทั้งชักชวนให้ส่งทูตไปติดต่อและส่งเครื่องราชบรรณาการให้แก่จีน โดยความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างอาณาจักรสุโขทัยกับจีน  จีนเป็นฝ่ายเริ่มต้นส่งคณะทูตเข้ามาคณะแรกในปี พ.ศ. 1825 
แต่คณะทูตชุดนี้ยังไม่ได้มาถึงอาณาจักรสุโขทัย  พ่อขุนรามคำแหงทรงตัดสินพระทัยส่งราชทูตพร้อมเครื่องราชบรรณาการไปถวายแก่พระเจ้าหงวนสีโจ๊ว  เพื่อเป็นการกระชับมิตร 
ให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้นไป  ได้แลกเปลี่ยนคณะทูตกันอีกหลายครั้ง  นอกจากนั้นอาณาจักสุโขทัย 
ยังรับประโยชน์จากจีนโดยการรับวิทยาการเรื่องเทคนิคการทำเครื่องปั้นดินเผาแบบใหม่  คือการทำเครื่องสังคโลก ที่มีคุณภาพสามารถเป็นสินค้าส่งออก นำรายได้มาสู่อาณาจักรสุโขทัย
เป็นจำนวนมาก

โถฝาเคลือบ
ที่มาภาพ  http://museum.bu.ac.th/MTP01.gif

                ผลจากการเปิดสัมพันธภาพกับจีน
1. ทางด้านการเมือง  ทำให้อาณาจักรสุโขทัยรอดพ้นจากการรุกรานจากจีน  นอกจากนั้นจีนยังไม่เข้าแทรกแซงการขยายอาณาเขตของไทยไปยังแหลมมลายูจนเกินขอบเขต
2. ทางด้านเศรษฐกิจ  เป็นการส่งเสริมการค้าระหว่างไทยกับจีน  ในระบบบรรณาการทำให้ไทยได้รับประโยชน์จากการค้าระบบนี้  โดยคณะทูต ได้รับอนุญาตให้มีการซื้อขายสินค้าโดยไม่ต้องเสียภาษี
3. ทำให้เกิดอุตสาหกรรมผลิตเครื่องสังคโลกขึ้น  ผลิตตั้งแต่ชิ้นใหญ่ลงไปถึงชิ้นเล็ก ๆ โดยเฉพาะบริเวณสุโขทัยและสวรรคโลก  ต่อมาการผลิตเครื่องสังคโลกได้มีการขยายตัวอย่างรวดเร็วทำให้เศรษฐกิจสุโขทัยเจริญขึ้นด้วยการส่งเครื่องสังคโลกไปจำหน่ายยังเมืองต่าง ๆ
4. ทางด้านวัฒนธรรม ชาวไทยยุคนี้ได้รับวัฒนธรรมบางอย่างจากจีน เช่นการจุด           ดอกไม้ไฟ

                3) ความสัมพันธ์กับลังกา
                อาณาจักรสุโขทัยกับลังกาส่วนใหญ่มีความสัมพันธ์กันทางด้านพระพุทธศาสนา
Ÿ  ในสมัยพ่อขุนศรีอินทราทิตย์  สุโขทัยได้รับพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์มาจากเมืองนครศรีธรรมราช  พระองค์ได้ทรงส่งราชทูตไปยังลังกาพร้อมกับราชทูตของเมืองนครศรีธรรมราช  เพื่อขอพระพุทธสิหิงค์มาไว้สักการบูชาที่อาณาจักรสุโขทัย  ทำให้อาณาจักรสุโขทัย ได้แบบอย่างพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์มาถือปฏิบัติกันในอาณาจักรสุโขทัยอย่างจริงจัง
Ÿ  ในสมัยพ่อขุนรามคำแหง เป็นสมัยที่ให้การยอมรับพระพุทธศาสนา เป็นศาสนา
ประจำชาติ  โดยพระองค์ทรงนิมนต์พระสงฆ์มาจากเมืองนครศรีธรรมราช มาประจำอยู่ที่สุโขทัยและแสดงธรรมในวันธรรมสวนะ (วันพระ) ที่กลางดงตาลให้กับประชาชนชาวสุโขทัย  และช่วยส่งเสริมทางการศึกษา ทางศาสนาและการปฏิบัติทางวินัย  นอกจากนั้นยังมีประเพณีในด้านศาสนา
เกิดขึ้นแล้ว  เช่น  การทำบุญ  การทอดกฐิน
Ÿ  ในสมัยพระเจ้าเลอไท  พระสงฆ์บางรูป  เช่น  พระมหาเถรศรีศรัทธา  ได้เดินทางไปศึกษาพระไตรปิฎกในประเทศลังกา  เมื่อเดินทางกลับได้นำพระศรีมหาโพธิ์  พระศีวาธาตุ (กระดูกส่วนบนร่างกาย  เช่น กรามหรือไหปลาร้า) และพระทันตธาตุมาประดิษฐานไว้ที่กรุงสุโขทัย  นอกจากนั้นพระองค์ยังนำพระวินัยที่เคร่งครัดของพระสงฆ์ในนิกายมหาวิหาร  มาเผยแผ่ใน
กรุงสุโขทัย
Ÿ  ในสมัยพระมหาธรรมราชาที่ 1 (พญาลิไท)  เป็นสมัยที่อาณาจักรสุโขทัยมีความเจริญด้านพระพุทธศาสนามากที่สุด  โดยพระองค์ได้โปรดให้พิมพ์รอยพระพุทธบาท จากประเทศศรีลังกา  มาจำหลักลงบนแผ่นหิน  แล้วนำไปประดิษฐานยังยอดเขาสุมณกุฎ(ปัจจุบันคือ “เขาหลวง” อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเมืองสุโขทัยเก่า) และเมื่อครั้งพระองค์ฯ เสด็จออกผนวชก็ได้โปรดให้เชิญพระอุทุมพรบุปผาสวามีชาวลังกา มาเป็นพระอุปัชฌาย์

                ผลดีจากการเปิดสัมพันธภาพกับลังกา
                1. อาณาจักรสุโขทัยได้รับแบบอย่างพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์มาปฏิบัติอย่างจริงจัง
2. ไทยได้รับมรดกทางด้านศิลปะมาถือปฏิบัติ  เช่น  การสร้างโบสถ์  วิหาร
3. ไทยได้รับมรดกทางวัฒนธรรม  เช่น งานพระราชพิธีในพระราชสำนัก  พระราชพิธีเกี่ยวกับงานนักขัตฤกษ์ในพระพุทธศาสนา

 

พระพุทธสิหิงค์
ซึ่งทางสุโขทัยรับมอบมาจากลังกา  ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ในพระที่นั่งพุทไธสวรรย์  พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ  กรุงเทพมหานคร
ที่มาภาพ   http://upload.wikimedia.org/wikipedia/th/

                4) ความสัมพันธ์กับกัมพูชา
                บริเวณแว่นแคว้นต่าง ๆ ในประเทศไทยโดยเฉพาะ ภาคกลางได้มีการเกี่ยวข้องกับกัมพูชามาก่อนการตั้งอาณาจักรสุโขทัย  ต่อจากนี้ได้ขยายอิทธิพลไปยังบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือเกือบทั้งหมด มีการพบร่องรอยอิทธิพล  ทางด้านศิลปวัฒนธรรมของขอมตามศาสนสถาน
ที่ประกอบด้วยทั้งพระปรางค์  และปราสาท   เช่น  พระปรางค์สามยอด  จังหวัดลพบุรี  ปราสาทเมืองสิงห์  จังหวัดกาญจนบุรี  อันแสดงให้เห็นอิทธิพลในทางพระพุทธศาสนาลัทธิมหายานทั้งสิ้น
นอกจากนั้นกัมพูชาและบ้านเมืองไทย  ยังมีความเกี่ยวข้องทางการเมืองด้วย  กล่าวคือ กษัตริย์ของกัมพูชา และรัฐต่าง ๆในเมืองไทย  มีความสัมพันธ์ทางเครือญาติกัน  เช่น  กษัตริย์ขอมพระราชทานพระธิดาให้พ่อขุนผาเมืองแห่งเมืองราด  ซึ่งนำไปสู่การก่อตั้งอาณาจักรสุโขทัยภายหลัง

ศาลตาผาแดง
ในบริเวณเมืองเก่าสุโขทัย เป็นศาสนสถานก่อด้วยศิลาแลงเป็นเทวาลัยในศาสนาพราหมณ์                             มีลักษณะเช่นเดียวกับ อาคารที่สร้างตามแนวศิลปะขอมสมัยนครวัดของพระเจ้าสุริยวรมันที่ 2
ที่มาภาพ  นางมาลัยวรรณ  จันทร

                5) ความสัมพันธ์กับอาณาจักรล้านนา
อาณาจักรสุโขทัยกับล้านนา มีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกันมาก  โดยพญามังรายเจ้าเมือง           เงินยาง  และพญางำเมือง เจ้าเมืองพะเยา แห่งอาณาจักรล้านนา  เป็นมิตรสหายที่ดีของ                   พ่อขุนรามคำแหงมาตั้งแต่เยาว์วัย  กษัตริย์ทั้งสามพระองค์ได้ทำสัญญาเป็นมิตรไมตรีที่ดีต่อกันอย่างแน่นแฟ้น  ต่อมาพ่อขุนรามคำแหงได้เสด็จขึ้นไปยังอาณาจักรล้านนา พร้อมกับพญางำเมือง
เพื่อช่วยพญามังรายเลือกชัยภูมิที่ดีในการสร้างราชธานีที่เมืองเชียงใหม่ มีชื่อว่า “นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่”

              6) ความสัมพันธ์กับเมืองนครศรีธรรมราช
               อาณาจักรสุโขทัยกับเมืองนครศรีธรรมราช เริ่มมีความสัมพันธ์กันตั้งแต่พ่อขุน
ศรีอินทราทิตย์ได้เสด็จไปเจริญสัมพันธไมตรีกับพระเจ้าจันทรภานุ กษัตริย์แห่งนครศรีธรรมราชและเคยโปรดเกล้าฯให้ติดต่อขอพระพุทธสิหิงค์จากลังกามาประดิษฐานยังกรุงสุโขทัย  และในสมัยพ่อขุนรามคำแหง  ได้นำพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทลัทธิลังกาวงศ์  จากนครศรีธรรมราชขึ้นมาเผยแผ่ยังสุโขทัยทำให้พระพุทธศาสนานิกายเถรวาทลัทธิลังกาวงศ์มั่นคงในสุโขทัยนับตั้งแต่นั้นมา
                7) ความสัมพันธ์กับอาณาจักรอยุธยา
               ความสัมพันธ์ระหว่างอาณาจักรสุโขทัยกับอาณาจักรอยุธยา เริ่มขึ้นในสมัยสมเด็จ         พระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) แห่งอาณาจักรอยุธยา ทรงยกทัพขึ้นมายึดเมืองพิษณุโลกของอาณาจักรสุโขทัย  ทำให้สุโขทัยต้องส่งเครื่องบรรณาการพร้อมคณะทูตเดินทางไปเจรจาขอเมืองพิษณุโลกคืน  ซึ่งสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง)  ทรงพระราชทานเมืองพิษณุโลก
คืน ให้แก่สุโขทัย
ต่อมาสมัยของพระมหาธรรมราชาที่ 2 พระบรมราชาธิราชที่ 1 (ขุนหลวงพระงั่ว)
แห่งอาณาจักรอยุธยา  ยกทัพมาตีเมืองชากังราว ทำให้พระมหาธรรมราชาที่ 2 ทรงยอมอ่อนน้อมต่อแสนยานุภาพของอาณาจักรอยุธยา  นับตั้งแต่นั้นมาอาณาจักรสุโขทัยตกเป็นเมืองประเทศราชของอาณาจักรอยุธยา  จนสิ้นสมัยของพระมหาธรรมราชาที่ 4 (บรมปาล) อาณาจักรสุโขทัยได้ถูกผนวกเป็นส่วนหนี่งของอาณาจักรอยุธยา


       เพ็ญศรี  ดุ๊กและปิยนาถ  บุญนาค. (2524). หนังสือเรียนสังคมศึกษา รายวิชา ส 391 ประวัติศาสตร์ไทย 1 . หน้า 29.

        ศิริวรรณ  คุ้มโห้. ๗ มหาราช . หน้า 19 -20 .

       เพ็ญศรี  ดุ๊กและปิยนาถ  บุญนาค. (2524). หนังสือเรียนสังคมศึกษา รายวิชา ส 391 ประวัติศาสตร์ไทย 1 . หน้า 126 - 127.

       เพ็ญศรี  ดุ๊กและปิยนาถ  บุญนาค. (2524). หนังสือเรียนสังคมศึกษา รายวิชา ส 391 ประวัติศาสตร์ไทย 1                         . หน้า129 -130. 

       เพ็ญศรี  ดีกและปิยนาถ  บุญนาค. (2524). หนังสือเรียนสังคมศึกษา รายวิชา ส 391 ประวัติศาสตร์ไทย 1 . หน้า 128. 

        เพ็ญศรี  ดุ๊กและปิยนาถ  บุญนาค. (2524). หนังสือเรียนสังคมศึกษา รายวิชา ส 391 ประวัติศาสตร์ไทย 1 . หน้า 131.

       ปรีชา  นุ่นสุข. (2521). “บรรยายสรุปผลการสัมมนา เรื่องประวัติศาสตร์นครศรีธรรมราชครั้งที่ 1 ”.ในรายงานการสัมมนาประวัติศาสตร์นครศรีธรรมราช. หน้า 471.

       บังอร  ปิยะพันธุ์. (2538). ประวัติศาสตร์ไทยการปกครองสังคม เศรษฐกิจและความสัมพันธ์กับต่างประเทศก่อนสมัยสุโขทัยจนถึง พ.ศ. 2475. หน้า 72 -73.

โรงเรียนสตรีศรีสุริโยทัย สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ บ้านไทยกู้ดวิว