การเมืองการปกครองของกรุงสุโขทัย

                การปกครองระบอบปิตุราชาธิปไตย (พ่อปกครองลูก) หรือแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ สมัยพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ – พ่อขุนรามคำแหงมหาราช

        -          รูปแบบ พระมหากษัตริย์เป็นผู้ปกครองสูงสุด ใช้อำนาจอธิปไตย
-          พระมหากษัตริย์กับประชาชน มีความสัมพันธ์เหมือนพ่อ – ลูก
-          มีระบอบการปกครองลดหลั่นเป็นชั้น
-          ทรงยึดหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาในการบริหารบ้านเมือง และชักชวนราษฎรปฏิบัติธรรมในวันสิ้นเดือนที่กลางดงตาล

หลังจากสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช เกิดปัญหาหลายเมืองแยกเป็นอิสระ แย่งชิงราชสมบัติเกิดความระส่ำระสาย ไม่มั่นคง การปกครองเป็นแบบธรรมราชาจนสิ้นสมัยสุโขทัย

การปกครอง  เมืองหลวง  ส่วนกลางคือเมืองสุโขทัย ได้สร้างเป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์ เป็นศูนย์กลางการปกครอง การศาสนา ศิลปวัฒนธรรม พระมหากษัตริย์ปกครองเอง

ส่วนภูมิภาคมีเมืองลูกหลวง (หัวเมืองชั้นใน) เป็นเมืองหน้าด่านตั้งอยู่ 4 ทิศ ได้แก่ เมืองศรีสัชนาลัย (สวรรคโลก) ทิศเหนือ เมืองสองแคว (พิษณุโลก) ทิศตะวันตก มีเจ้านายเชื้อพระวงศ์ปกครอง มีฐานะเป็นเมืองอุปราช

เมืองพระยา มหานคร (หัวเมืองชั้นนอก) แต่งตั้งผู้เหมาะสม มีความสามารถไปปกครอง ขึ้นตรงต่อพระมหากษัตริย์

เมืองประเทศราช (นอกราชอาณาจักร) ชาวต่างชาติ มีเจ้าเมืองปกครองกันเอง ยามปกติส่งเครื่องราชบรรณาการถวายพระมหากษัตริย์กรุงสุโขทัย ยามสงครามต้องส่งกองทัพและอาหารไปช่วยรบ