ฟังก์ชันตรีโกณมิติ

รูปภาพของ swr01528

 

 ฟังก์ชันตรีโกณมิติ

 

          ฟังก์ชันตรีโกณมิติ คืออะไร ?

 

ตรีโกณมิติ (Trigonometry) เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Circular Function คือ ฟังก์ชันของมุม ซึ่งมีความสำคัญในการศึกษารูปสามเหลี่ยมและ

ปรากฏการณ์ในลักษณะเป็นคาบ ฟังก์ชันอาจนิยามด้วยอัตราส่วนของด้าน 2 ด้านของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก หรืออัตราส่วนของพิกัดของจุด

บนวงกลมหนึ่งหน่วย หรือนิยามในรูปทั่วไปเช่น อนุกรมอนันต์ หรือสมการเชิงอนุพันธ์ รูปสามเหลี่ยมที่นำมาใช้จะอยู่ในระนาบแบบยุคลิด

ดังนั้น ผลรวมของมุมทุกมุมจึงเท่ากับ 180° เสมอ

 

Photobucket

 

 ฟังก์ชันตรีโกณมิติพื้นฐานทั้งหมด

 


ในปัจจุบัน มีฟังก์ชันตรีโกณมิติอยู่ 6 ฟังก์ชันที่นิยมใช้กัน ดังนี้

ฟังก์ชัน ตัวย่อ
ไซน์ (Sine) sin  
โคไซน์ (Cosine) cos  
แทนเจนต์ (Tangent) tan (หรือ tg)  
โคแทนเจนต์ (Cotangent) cot (หรือ ctg หรือ ctn)  
ซีแคนต์ (Secant) sec  
โคซีแคนต์ (Cosecant) csc (หรือ cosec)  

 


 

① ฟังก์ชันไซน์และโคไซน์

 

การกำหนดค่าของฟังก์ชันตรีโกณมิตินั้น สามารถทำได้โดยการใช้วงกลมรัศมี 1 หน่วย มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่จุดกำเนิด

และเราจะเรียกวงกลมดังกล่าวว่า วงกลมหนึ่งหน่วย (The unit circle)

เมื่อเรากำหนดจำนวนจริง θ (ทีตา) จาก (1,0) วัดระยะไปตามส่วนโค้งของวงกลม โดยมีข้อตกลงดังนี้ว่า :

ถ้า θ > 0 จะวัดส่วนโค้งจากจุด (1,0) ไปในทิศทางทวนเข็มนาฬิกา

ถ้า θ < 0 จะวัดส่วนโค้งจากจุด (1,0) ไปในทิศทางตามเข็มนาฬิกา

ถ้า θ = 0 จุดปลายส่วนโค้งคือจุด (1,0)

จะได้ว่า เมื่อเรากำหนดจำนวนจริง θ ให้ เราสามรารถหาจุด (x,y) ซึ่งเป็นจุดปลายส่วนโค้งได้เพียงจุดเดียวเท่านั้น

ถ้า |θ| > 2π แสดงว่า วัดส่วนโค้งเกิน 1 รอบ เพราะเส้นรองวงของวงกลมยาว 2π หน่วย



 

 

เมื่อ (x,y) เป็นจุดปลายส่วนโค้งของวงกลมข้างต้น

 

y = sinθ (อ่านว่า วาย เท่ากับ ไซน์ทีตา)


x = cosθ (อ่านว่า เอกซ์ เท่ากับ คอสทีตา)

 

ฟังก์ชันไซน์และฟังก์ชันโคไซน์นั้น เป็นจำนวนจริง ตั้งแต่ -1 ถึง 1

นั่นคือ เรนจ์ของฟังก์ชันไซน์และโคไซน์ คือ เซตของจำนวนจริง ตั้งแต่ -1 ถึง 1


และโดเมนของฟังก์ชันทั้งสองคือเซตของจำนวนจริง

 

 

② ค่าของฟังก์ชันไซน์และโคไซน์

 

ค่าของฟังก์ชันไซน์และโคไซน์ เป็นดังตารางนี้

Photobucket

จากตาราง ทำให้เราสามารถสรุปได้ว่า

sin(-θ) = -sinθ

cos(-θ) = cosθ

 

 

③ ฟังก์ชันตรีโกณมิติอื่นๆ

 

นอกจากฟังก์ชันไซน์และโคไซน์ ยังมีฟังก์ชันตรีโกณมิติที่สำคัญอีกหลายฟังก์ชัน ดังต่อไปนี้

ฟังก์ชันแทนเจนต์      (Tangent function)     เขียนแทนด้วย tan       (อ่านว่า แทน)

ฟังก์ชันเซแคนต์        (Secant function)       เขียนแทนด้วย sec      (อ่านว่า เซก)

ฟังก์ชันโคเซแคนต์    (Cosecant function)     เขียนแทนด้วย cosec  (อ่านว่า โคเซก)

ฟังก์ชันโคแทนเจนต์  (Cotangent function)   เขียนแทนด้วย cot       (อ่านว่า คอต)

Photobucket

 

④ ฟังก์ชันตรีโกณมิติของมุม

 

มุมที่จุดศูนย์กลางของวงกลม ซึ่งรองรับด้วยส่วนของเส้นโค้งที่ยาว 2πr หน่วยจะมีขนาด 2π เรเดียน

และมุมที่จุดศูนย์กลางของวงกลม ซึ่งรองรับด้วยส่วนโค้งครึ่งวงกลมที่ยาว πr หน่วยจะมีขนาด π เรเดียน

จะเห็นได้ว่า สำหรับมุมที่จุดศูนย์กลางของวงกลมที่มีรัศมี r หน่วย ซึ่งรองรับด้วยส่วนโค้งของวงกลมมรายาว a หน่วย จะได้

 

θ = a/r

 

360 องศา เท่ากับ 2π เรเดียน

180 องศา เท่ากับ π เรเดียน

 

sin = ด้านตรงข้าม / ด้านตรงข้ามมุมฉาก
cos = ด้านประชิด / ด้านตรงข้ามมุมฉาก
tan = ด้านตรงข้าม / ด้านประชิด

 

 

⑤ การใช้ตารางค่าฟังก์ชันตรีโกณมิติ

 

Photobucket

ทำการหาค่ามุมที่ต้องการทางด้านซ้ายมือของตาราง แล้ว นำมาเทียบกับค่าฟังก์ชันตรีโกณมิติทางด้านขวามือของตาราง เป็นอันเสร็จสิ้น

 

 

⑥ กราฟของฟังก์ชันตรีโกณมิติ

 

Photobucket

 

ฟังก์ชันตรีโกณมิติ ทุกฟังก์ชัน เป็นฟังก์ชันที่เป็นคาบ (Periodic Function)

กล่าวคือ สามารถแบ่งแกน x ออกเป็นช่วงย่อย (Subinterval) โดยที่ความยาวแต่ละช่วงย่อยเท่ากัน

และกราฟในแต่ละช่วงย่อยมีลักษณะเหมือนกัน ความยาวของช่วงย่อยที่สั้นที่สุดมีสมบัติดังกล่าวเรียกว่า คาบ (Period)

จากรูปข้างต้น จะเห็นได้ว่า

- คาบของกราฟ y = sinx และ y = cosx เท่ากับ 2π

- คาบของกราฟ y = cosecx และ y = secx เท่ากับ 2π

- คาบของกราฟ y = tanx และ y = cotx เท่ากับ π

 

สำหรับฟังก์ชันที่เป็นคาบซึ่งมีค่าสูงสุดและค่าต่ำสุด

เราจะเรียกว่าที่เท่ากับครึ่งหนึ่งของค่าสูงสุดลบด้วยค่าต่ำสุดของฟังก์ชันนี้ว่า แอมพลิจูด (Amplitude)

- ฟังก์ชัน y = sinx และ y = cosx มีแอมพลิจูดเป็น 1 เท่ากัน

 

 

⑦ ฟังก์ชันตรีโกณมิติของผลบวกและผลต่างของจำนวนจริงหรือมุม

การคำนวนค่าฟังก์ชันตรีโกณมิติ อาจเกี่ยวข้องกับมุมที่อยู่ในรูปของผลบวกหรือผลลบ

สูตรที่สำคัญ มีดังนี้

Photobucket
Photobucket
Photobucket
Photobucket

 

⑧ ตัวผกผันของฟังก์ชันตรีโกณมิติ

 

ฟังก์ชันตรีโกณมิติทั้งหกฟังก์ชัน (เช่น y = sinx) สามารถหาอินเวอร์สได้โดยสลับที่ระหว่างโดเมนและเรนจ์ตามปรกติ (กลายเป็น x = siny)

แต่อินเวอร์สที่ได้เหล่านี้จะไม่เป็นฟังก์ชัน เพราะค่า x แต่ละค่านั้น ให้ค่า y ได้หลายค่าไม่มีที่สิ้นสุด

ดังนั้นหากจะกำหนดอินเวิร์สของฟังก์ชันตรีโกณมิติให้เป็นฟังก์ชันด้วย ก็จำเป็นต้องจำกัดข่วงของเรนจ์ด้วย

นั่นหมายถึง ความหมายของ x = siny และความหมายของ y = arcsinx ไม่เท่ากัน  เนื่องจากเรนจ์ไม่เท่ากัน

Photobucket

เราเรียกฟังก์ชันผกผันของตรีโกณมิติโดยใช้คำว่า arc นำหน้า เช่น arcsin arccos arctan เป็นต้น

 

เอกลักษณ์หนึ่งที่มีประโยชน์ในเรื่องฟังก์ชันตรีโกณมิติผกผัน คือ

Photobucket

ซึ่งเอกลักษณ์นี้สามาถใช้ได้เมื่อ  arctanx +arctany ยังอยู่ในช่วง (-π/2,π/2) เท่านั้น

 

 

⑨ เอกลักษณ์และสมการตรีโกณมิติ

 

เอกลักษณ์ตรีโกณมิติ คือการเท่ากันของฟังก์ชันตรีโกณมิติที่ต่างกัน และเป็นจริงสำหรับทุก ๆ ค่าของขนาดของมุม

 

เมื่อกำหนด A เป็นขนาดของมุมใดๆ (0 ≤ A ≤ 2π) จะได้



 

 

เมื่อกำหนด x และ y เป็นขนาดของมุมใดๆ  (0 ≤ x ≤ 2π , 0 ≤ y ≤ 2π) จะได้

πPhotobucket

Photobucket

 

 

⑩ กฎของโคไซน์ และไซน์

 

กฎของโคไซน์ ในรูปสามเหลี่ยม ABC ใดๆ ถ้า a,b และ cเป็นความยาวของด้านตรงข้ามมุม A,B และ C ตามลำดับ จะได้    

a2 = b2 + c2 - 2bc cosA

b2 = c2 + a2 - 2ca cosB

c2 = a2 + b2 - 2ab cosC

 

กฎของไซน์ ในรูปสามเหลี่ยม ABC ใดๆ ถ้า a,b และ c เป็นความยาวของด้านตรงข้ามมุม A,B และ C ตามลำดับ จะได้

Photobucket


 

 

 

 

 

①① การหาระยะทางและความสูง 

 

ในการวัดระยะทางและความสูงของสิ่งใดก็ตาม บางครั้งจะใช้เครื่องมือสำหรับวัดมาใช้ในการวัดโดยตรงไม่ได้

เช่น การวัดสถานที่สองแห่งที่มีสิ่งกีดขวางกั้นตรงกลาง หรือการวัดความสูงของภูเขา เป็นต้น

เราสามารถนำความรู้ในเรื่องฟังก์ชันตรีโกณมิติ มาประยุกต์ใช้ในการคำนวณได้ อันได้แก่

- มุมก้ม (Angel of Depression) คือมุมที่วังลงไปจากแนวราบ (ระดับสายตา)

- และมุมเงย (Angle of Elevation)คือมุมที่วัดขึ้นจากแนวราบ

- รวมถึงการใช้กฎของไซน์และโคไซน์มาช่วยในการคำนวณ

 

 


 

ตัวอย่างข้อสอบ

 

ข้อที่ 1

Photobucket

 

วิธีทำ

Photobucket

 

 

 

ข้อที่ 2

Photobucket

 

วิธีทำ 

Photobucket

 

 

 

 ข้อที่ 3

Photobucket

 

วิธีทำ 

Photobucket

 

 

 

 ข้อที่ 4

Photobucket

 

วิธีทำ 

Photobucket

 

 

 

 ข้อที่ 5

Photobucket

 

วิธีทำ

Photobucket

 

 


ดาวน์โหลด Presentation Files ที่นี่

 

[Mac Users] 

Keynote [.key] - 2.4 MB

[PC Users]

PowerPoint 2010 [.pptx] - 1.6 MB

 


 

Credit :

https://www.myfirstbrain.com/student_view.aspx?ID=2266

http://www.algebra-help.org

http://www.vcharkarn.com

http://math.kanuay.com

http://th.wikipedia.org/wiki/ฟังก์ชันตรีโกณมิติ

 

เนื้อหาส่วนใหญ่เรียบเรียงมาจากในหนังสือแล้วพิมพ์เรียบเรียงใหม่เองครับ

หัวข้อเนื้อหาทั้งหมด 11 หัวข้อนี้ อ้างอิงจาก หนังสือคณิตศาสตร์เพิ่มเติม เล่ม ๓ ของ สสวท. ครับ

(หมายเหตุ : รูปทั้งหมด 27 รูป ไม่มีการ Hotlink มาแต่อย่างใดแน่นอน  Upload เองทั้งหมดครับ)

รูปภาพของ swrweeranat

โอเค ครบถ้วนดี

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 1 คน และ ผู้เยี่ยมชม 26 คน กำลังออนไลน์

รายชื่อสมาชิกที่ออนไลน์

  • tammaralevinqqouqe