อนุกรมวิธาน (Taxonomy)

 

อนุกรมวิธาน


ความหลากหลายทางชีวภาพ (biodiversity) มี 3 ประเภท ได้แก่ ความหลากหลายทางพันธุกรรมในกลุ่มประชากร, ความหลากหลายทาง species และความหลากหลายทางระบบนิเวศ


อนุกรมวิธาน (taxonomy) เป็นวิชาว่าด้วยระบบการจัดหมวดหมู่สิ่งมีชีวิต ประกอบด้วย 3 กิจกรรม เมื่อมีสิ่งมีชีวิตนิรนาม X


1. classifiacation (การจัดจำแนก) เพื่อจัดกลุ่มว่า X อยู่ในลำดับขั้นใด category ใด  จากใหญ่สุดไปหาเล็กสุด  คือ Kingdom, Phylum, Class, Order, Famliy, Genus, Species (อาณาจักร, ไฟลัม, คลาส, อันดับ, วงศ์, สกุล, สปีชีส์) โดยมี 2 ระบบ คือ


1.1 ระบบผิวเผิน (artificial classification) รวดเร็วแต่ไม่แม่นยำ เช่น เห็นนกกับแมลงมีปีกเหมือนกัน ก็เหมารวมว่าอยู่ในกลุ่มเดียวกัน

1.2 ระบบธรรมชาติ (natural classification) ถือลำดับทางสายวิวัฒนาการ (phylogeny) เป็นสำคัญอาศัยความรู้ด้านต่างๆมาประกอบด้วย เช่น


-กายวิภาคศาสตร์ (anantomy) โดยมองโครงสร้างสิ่งมีชีวิตว่ามีจุดร่วมคล้ายกันอย่างไร แบ่งเป็น homologous structure คือโครงสร้างที่มีจุดกำเนิดเดียวกัน ทำหน้าที่เหมือนหรือต่างกัน เช่น แขนคน-ขาหมู-ปีกค้างคาว-ครีบปลาวาฬ และ ananlogous structure คือโครงสร้างที่มีจุดกำเนิดไม่เหมือนกัน แต่หน้าที่เหมือนกัน เช่น ปีกแมลง-ปีกนก, หนามกระบองเพชร-หนามกุหลาบ


-อื่นๆ เช่น คัพภะวิทยา (ศึกษาเอมบริโอ) ชีวเคมี  เซล์ชีววิทยา วิวัฒนาการ นิเวศวิทยา พฤติกรรม บรรพชีวินวิทยา (ดูฟอสซิลและตารางธรณีกาล) เป็นต้น


2. nomenclature (การตั้งชื่อสิ่งมีชีวิต) เพื่อตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific name) ของ X เพื่อความเป็นสากล ตามระบบทวินามของคาโรลัส ลินเนียส บิดาแห่งอนุกรมวิธาน (bionomial system-ระบบนี้ไม่ใช้กับไวรัส) ซึ่งสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะประกอบด้วยคำละตินสองส่วน ส่วนแรกเรียกว่า ชื่อสกุล (generic name) อีกส่วนเรียก ชื่อระบุ species (species epithet) โดยต้องเขียนส่วนแรกนำหน้าด้วยตัวใหญ่ ส่วนหลังนำหน้าด้วยตัวเล็ก ทั้งสองส่วนขีดเส้นใต้แยกกัน หรือเขียนด้วยตัวเอียง อย่างใดอย่างหนึ่ง ในบางครั้งจะมีชื่อของผู้ตั