แสตมป์

แสตมป์ หรือ ตราไปรษณียากร (postage stamp) เป็นหลักฐานการชำระค่าบริการไปรษณีย ส่วนใหญ่เป็นกระดาษรูปสี่เหลี่ยมเพื่อติดบนซองจดหมาย ส่วนแสตมป์ที่มีรูปร่างหรือทำจากวัสดุอื่นก็มีปรากฏอยู่บ้าง
โดยก่อนจะเห็นเป็นดวงๆ แสตมป์มักพิมพ์ออกเป็นแผ่นใหญ่ ประกอบด้วยแสตมป์หลายดวง ซึ่งปกติอยู่ระหว่าง 20 ถึง 120 ดวง มีการปรุรูรอบดวงแสตมป์เพื่อเพิ่มความสะดวกต่อการฉีก รอยฉีกที่ได้เรียกว่า ฟันแสตมป์ ด้านหลังแสตมป์มีกาวเคลือบอยู่ กระดาษที่ใช้พิมพ์มักมีสิ่งพิเศษเพื่อป้องกันการปลอมแปลง เช่น ลายน้ำ หรือ ด้ายสี และหากติดแสตมป์เพื่อใช้งานบนซองแล้วต้องมีการประทับตราทุกครั้งเพื่อ ป้องกันการนำกลับมาใช้อีก และการสะสมแสตมป์ก็เป็นงานอดิเรกที่ได้รับความนิยมที่สุดในโลกประเภทหนึ่ง
ย้อนไปช่วงพ.ศ.2377 เจมส์ ชาลเมอร์ส (James Chalmers) ชาวสกอต แลนด์ เสนอแนวคิดใช้แสตมป์เป็นค่าไปรษณีย์ซึ่งได้รับการยอมรับในพ.ศ.2382 ด้วยการผลักดันของ โรว์แลนด์ ฮิลล์ (Rowland Hill) แห่งอังกฤษ ผู้สานต่อโดยเสนอวิธีคิดค่าธรรมเนียมในการฝากส่งโดยให้ถือน้ำหนักเป็นเกณฑ์ และกำหนดให้มีมาตรฐานคือจดหมาย 1 ฉบับ ต่อ 1 เพนนี และเสนอให้จัดพิมพ์ตราไปรษณียากรสำหรับให้ผู้ใช้บริการซื้อไว้เพื่อปิดผนึก บนซองจดหมายตรงมุมบนด้านขวามือ เพื่อแสดงให้รู้ว่าจดหมายฉบับนั้นชำระค่า ธรรมเนียมแล้ว
ข้อเสนอของเซอร์โรว์แลนด์ ฮิลล์ รัฐบาลอังกฤษตอบรับ อังกฤษจึงเป็นประเทศแรกที่ปฏิรูปการไปรษณีย์โดยให้ผู้ฝากส่งเป็นผู้ชำระค่าจดหมายล่วงหน้า และแสตมป์ดวงแรกของโลกก็อุบัติขึ้นเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2383 คือ แสตมป์ชุดเพนนีแบล็ก (Penny Black) ราคาหน้าดวง 1 เพนนี ซึ่งเป็นอัตราค่าไปรษณีย์สำหรับจดหมาย สามารถส่งได้ทุกปลายแห่งด้วยอัตราเดียวกัน เริ่มมีผลบังคับใช้ 6 พฤษภาคม ปีเดียวกัน และเนื่องจากอังกฤษหรือสหราชอาณาจักรเป็นประเทศแรกที่ออกแสตมป์ สหภาพสากลไปรษณีย์ (Universal Postal Union-UPU) จึงกำหนดให้สหราชอาณาจักรเป็นชาติเดียวที่ยกเว้นไม่ต้องพิมพ์ชื่อประเทศบน ดวงแสตมป์ดังเช่นของประเทศอื่นๆ
เพนนีแบล็ก หรือ เพนนีสีดำ พิมพ์พระบรมฉายาลักษณ์ผินพระพักตร์ข้างของสมเด็จพระนางเจ้าวิกตอเรีย พระราชินีอังกฤษ ทั้งนี้ แสตมป์ชุดแรกของโลกมีข้อสังเกตได้ว่าแตกต่างจากแสตมป์ชุดอื่นๆ 3 ประการ คือ ไม่มีชื่อประเทศ ไม่มีกาวด้านหลัง ไม่มีฟันแสตมป์ ด้วยจำนวนดวงในแผ่นมีทั้งสิ้น 240 ดวง เมื่อจะใช้ต้องใช้กรรไกรตัดออกมา ทำให้แสตมป์มีขอบเรียบทั้ง 4 ด้าน และสมเด็จพระนางเจ้าวิกตอเรียโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งโรว์แลนด์ ฮิลล์ ให้เป็นขุนนางชั้นบาธ ตำแหน่ง เซอร์ ฐานะผู้ทำความดีแก่การไปรษณีย์อังกฤษอย่างอเนกอนันต์
สำหรับประเทศไทย แสตมป์ชุดแรกคือ แสตมป์ชุดที่หนึ่ง หรือ ชุดโสฬส ออกวันที่ 4 สิงหาคม 2426 ประกอบด้วย แสตมป์ราคาหนึ่งโสฬส (ครึ่งอัฐ), หนึ่งอัฐ, หนึ่งเสี้ยว (สองอัฐ), หนึ่งซีก (สี่อัฐ), หนึ่งสลึง (สิบหกอัฐ) ขณะที่แสตมป์ราคาหนึ่งเฟื้อง (แปดอัฐ) มาถึงล่าช้า จึงไม่มีการใช้งานจริง แสตมป์ชุดนี้ออกแบบและพิมพ์ที่บริษัท วอเตอร์โลว์แอนด์ซันส์ กรุงลอนดอน และจากที่ช่วงนั้นไทยยังไม่ได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกสหภาพสากลไปรษณีย์ แสตมป์ชุดนี้จึงยังไม่มีชื่อประเทศ ส่วนแสตมป์ที่สั่งพิมพ์ชุดต่อๆ มา เป็นไปตามกฎของสหภาพสากลไปรษณีย์ กล่าวคือ มีชื่อประเทศและราคาในภาษาอังกฤษ และมีคำว่า postage ซึ่งหมายถึงเป็นการชำระค่าไปรษณีย์
- แสดงความคิดเห็น
- อ่าน 125 ครั้ง










