หิน

หิน

นับตั้งแต่โลกเย็นตัวลงหินและแร่ก็ได้เริ่มก่อตัวและเกิดขึ้นมาโดยตลอดจนถึงปัจจุบันหินและแร่ที่เกิดขึ้นบ่งบอกถึงวิวัฒนาการอันยาวนานของโลกเมื่อประมาณ 4,500 ล้านปี นักวิทยาศาสตร์สามารถหาอายุโลกและค้นพบอุบัติการณ์ครั้งสำคัญ ๆที่เกิดขึ้น โดยการศึกษาวิจัยหินและแร่ ซึ่งหินที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดเป็นหินจากห้วงอวกาศที่มีอายุเก่าแก่กว่า 4,600 ล้านปีมีชื่อว่า "หินคอนไดรต์" 

วัฏจักรของหิน  

วัฏจักรของหิน หมายถึง กระบวนการเปลี่ยนแปลงและกระบวนการหมุนเวียนของหินอัคนี หินตะกอนและหินแปร   สามารถเปลี่ยนจากหินชนิดหนึ่งไปเป็นหินอีกชนิดหนึ่งได้โดยความร้อนแรงกดดัน การพุพุ่ง  การพัดพา  และการทับถม การเกิดหินในปัจจุบัน มีหินใหม่เกิดขึ้นตลอดเวลาทั้งบริเวณผิวโลกหรือลึกลงไปใต้เปลือกโลก เช่น บริเวณปากแม่น้ำไนล์ในอียิปต์ที่ไหลไปบรรจบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ตะกอนทีพับมาทับถมเมื่อเวลาผ่านไปชั้นตะกอนเหล่านี้กลายเป็นชั้นหิน ทีเหลือร่องรอยบอกถึงสภาวะ   แวดล้อมในช่วงศตวรรษที่20 หรือซากฟอสซิลปะการังที่พบแถบจังหวัดสระบุรี มีองค์ประกอบของหินปูนมีสิ่งมีชีวิต ซึ่งในอดีตอาศัยอยู่ในทะเลมาก่อน 

ประเภทของหิน  

หิน แบ่งออกเป็น   3  ประเภท  ได้แก่ 

1.หินอัคนี เกิดจากการแข็งตัวของหินหนืดที่หลอมละลายอยู่ใต้เปลือกโลกและลาวาแบ่งออกเป็น2พวก คือ

-เกิดจากการที่หินหนืด (ลาวา) เย็นตัวและตกผลึกอย่างรวดเร็ว กลายเป็นหินที่มีผลึกแร่ขนาดเล็กละเอียดเรียกว่า
หินอัคนีพุหรือหินอัคนีภูเขาไฟ (
Vocalnic or Extrusive Rocks) เย็นตัวบนเปลือกโลกหรือผิวโลก เช่นหินไรโอไลต์ (Rhyolite) หินบะซอลต์ (Basalt) เป็นต้น

-เกิดจากการที่หินหนืด (Magma) เย็นตัวและตกผลึกอย่างช้าๆกลายเป็นหินอัคนีที่มีผลึกแร่ขนาดใหญ่เย็นตัวภายในเปลือกโลก เรียกว่าหินอัคนีแทรกซอนหรือหินอัคนีบาดาล ( Plutonicor Intrusive Rocks) เช่น หินแกบโบ (Gabbro) หินแกรนิต (Granite) เป็นต้น 

2.หินชั้น หรือ หินตะกอน (Sedimentary Rock) เกิดจากการสะสมตัวของตะกอนที่ถูกพัดพามาด้วย น้ำ และลมและเกิดการแข็งตัว หินตะกอนมีอยู่ปริมาณ 5% ของเปลือกโลกคิดเป็นความหนาแน่นประมาณ 10 กิโลเมตรดังนั้นหินตะกอนจึงมีสภาพเป็นส่วนที่ปกคลุมอยู่บนผิวโลกในลักษณะชั้นบางๆ เท่านั้นและจับตัวแข็งกลายเป็นหินตะกอน ได้แก่ หินปูน และหินดินดานแบ่งกลุ่มของหินตะกอนได้ 3 ชนิดใหญ่ๆได้ คือ

-หินตะกอนชนิดแตกหลุด หรือ Clastic(sedimentary ) Rocks หมายถึงหินตะกอนที่ประกอบด้วยมวลอนุภาคที่แตกหลุดและพัดพามาจากที่อื่นบางที่เรียกว่า Terrigenous(sedimentary) Rocks หรือ Detrital rocks เช่นหินทราย

                -หินตะกอนชนิดตกผลึก หรือ Chemical (sedimentary) Rocks หมายถึง หินตะกอนที่เกิดจากกรตกผลึกจากสารละลายทางเคมี ณ อุณหภูมิต่ำบางทีเรียกว่า Precitated(sedimentary) Rocks หรือ Nonclastic rocks เช่นหินปูน 
-หินตะกอนอินทรีย์ หรือ Biological(sedimentary) rocks หมายถึงหินตะกอนที่เกิดจากการสะสมสารอินทรีย์วัตถุโดยส่วนใหญ่หรือ Organic(sedimentary) Rocks เช่นถ่านหิน

นักธรณีวิทยาให้ความสำคัญกับหินชั้นหรือหินตะกอนอย่างยิ่งเพราะเป็นหินที่บ่งบอกถึงประวัติความเป็นมาของโลกในอดีตได้เป็นอย่างดี
อย่างไรก็ตามลักษณะในการเกิดหินตะกอนนั้นอาจแบ่งได้เป็น
4 ขบวนการย่อย คือ
1. 
ขบวนการผุพังสลายตัว (Weathering Processes) ทำให้หินดั้งเดิมเกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ
เช่น การแตก หัก ยุ่ย สลาย ผุพัง
 
2. 
ขบวนการกัดกร่อนและพัดพา (Erosional & Transportational Processes) เป็นการเคลื่อนย้ายอนุภาคที่ได้จากขบวนการผุพัง โดยมีตัวการ เช่น ลม น้ำธารน้ำแข็ง แรงโน้มถ่วง หรือจากสิ่งมีชีวิต การเคลื่อนย้ายมี 3 รูปแบบ คือ แบบสารละลาย แบบแขวนลอย และแบบของแข็ง 
3. 
ขบวนการสะสมตัว (Depositional Processes ) ขบวนการนี้มวลอนุภาคทั้งที่เป็นของแข็งและสารละลายที่ถูกพัดพามาจะถูนำมาสะสมตัวหรือตกตะกอนทับถมกันเรื่อยๆ 
4. 
ขบวนการอัดเกาะแน่น( Diagenesis ) หลังจากที่เกิดการตกตะกอนไม่ว่าจะโดยทางเคมีหรือทางกายภาพแต่ตะกอนเหล่านี้ก็อัดตัวกันแน่นหรือเชื่อมประสานตัวกันกลายเป็นมวลสารที่เกาะตัวแน่นจนกลายเป็นหินตะกอน

                   วัตถุประสานในหินตะกอนได้แก่ ซิลิกา เหล็กออกไซด์อะลูมิเนียมออกไซด์และแคลเซียมคาร์บอเนต 

3.หินแปร  (Metamorphic Rocks)เป็นหินที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งทางกายภาพ ( อุณหภูมิความดัน) และทางเคมี กล่าวคือเมื่อหินดั้งเดิมถูกแปรสภาพโดยอิทธิพลความร้อนและความดันหรืออย่างใดอย่างหนึ่งทั้งสองอย่างขบวนดารแปรสภาพนี้จะเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ  การแปรสภาพสัมผัสคือหินที่เปลี่ยนสภาพโดยความร้อน เช่นหินอัคนีแทรกซอนในเปลือกโลก หรือโดยสัมผัสกับลาวา 

การแปรสภาพบริเวณไพศาล คือหินที่เปลี่ยนสภาพโดยความดันหรือแรงดันสูง
มักเกิดบริเวณส่วนกลางของเทือกเขาที่เกิดโดยการโค้งงอซึ่งถูกแรงอัด สูง 
หินแปรอาจเกิดจากหินอัคนี ฃหินตะกอน หรือแม้แต่หินแปรเอง  ขบวนการแปรสภาพหินแบบนี้ด้วยกัน 3 แบบคือ 
1. การตกผลึกใหม่ (Recrystallization)หมายถึงขบวนการซึ่งแร่ในหินเดิมเปลี่ยนแปลงเป็นผลึกแร่เดิมที่มีขนาดใหญ่ขึ้นด้วย ขบวนการนี้ทำให้หินปูนชนิดเนื้อเนียนผลึกเล็กมากเกิดจาการตกผลึกใหม่เป็นผลึก Calcite ที่สานเกี่ยวกันเห็นชัดขึ้นแปรเป็นหินอ่อน (Marble) 
2. การรวมตัวทางเคมี (ChemicalRecombination ) หมายถึงขบวนการที่ส่วนประกอบทางเคมีของแร่ตั้งแต่สองชนิดในหินข้างเคียงเกิดการ รวมตัวจนเกิดเป็นแร่ใหม่โดยไม่มีสารใหม่จากที่อื่นเข้ามาเกี่ยวข้องเช่นแร่ Quartz  และ Calciteในหินข้างเคียงนั้นณ ที่อุณหภูมิและความดันที่สูง ๆ เปลี่ยนแปลงไปเป็นแร่ Wollastonite 

3. การเข้าแทนที่ทางเคมี (ChemicalReplacement) หมายถึงขบวนการที่สารใหม่จากหินหนืดหลอมละลายเข้าไปแทนที่รวมกับแร่เดิมในหินข้างเคียงทำให้เกิดเป็นแร่ใหม่ขึ้นในกรณีเช่นนี้สารหใม่โดยเฉพาะไอสาร ซึ่งอาจเป็นสารจำพวกโลหะจากหินหนืดเข้าทำปฏิกริยากับหินข้างเคียงหรือเข้าแทนที่สารในหินข้างเคียง ทำให้เกิดเป็นแร่ที่มีคุณค่าทาง  เศรษฐกิจได้ เช่นแร่เหล็กแร่ฟลูออไรด์ 

 

ภาพตัวอย่างหิน

หินอัคนี

 

 

หินแอนดีไซต์ (Andesite) เป็นหินอัคนีพุหรือหินภูเขาไฟ เนื้อละเอียด แน่นทึบ มีผลึกละเอียดกระจัดกระจายอยู่ต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ดู ใช้ทำถนน ทางรถไฟ ทำหินเกล็ด

 

 

 

หินบะซอลต์ (Basalt) แร่ประกอบหินบะซอลต์ ได้แก่ แร่เฟลด์สปาร์แร่ไพรอกซิน และแร่โอลีวีน ทำให้หินบะซอลต์มีสีดำเข้มถึงสีดำผลึกแร่ประเภทนี้จะมีขนาดเล็กมาก บางครั้งผลึกแร่ขนาดเล็กจะห่อหุ้มผลึกแร่ขนาดใหญ่ไว้กลายเป็นเนื้อดอก

 

 

หินพัมมิช (Pumice) มีลักษณะเหมือนหินสคอเรีย แต่รูพรุน มีขนาดเล็กมีน้ำหนักเบาลอยน้ำได้ หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า"หินลอยน้ำ" หรือ"หินส้ม" ใช้ทำวัสดุขัดถู มักพบตามชายฝั่งทะเล

 

 

หินแกบโบ (Gabbo ) หินแกบโบเป็นหินเนื้อหยาบเกิดจากหินหนืดที่ขึ้นมาจากชั้นแมนเทิลเย็นตัวลงกลายเป็นหิน เป็นหินที่หายากบนผิวโลกแร่ประกอบหิน มีปริมาณซิลิกาน้อย แต่พบางครั้งพบแร่กลุ่ม เฟลด์สปาร์โอลีวีนและแร่ไพรอกซีน 

 

หินกรวดมน (Conglomerate) เกิดได้ทั้งในทะเล น้ำจืด และบนพื้นทวีปก้อนกรวดขนาดเล็กและใหญ่เมื่อถูกเชื่อมเข้าด้วยกันจะกลายเป็น  หินกรวดมน

หินปูน (Limestone) หินปูนหลายชนิดเกิดจากซากของสิ่งมีชีวิตบางชนิดเกิดจากการตกตะกอนของสารละลายที่เจือปนในน้ำเช่นสารแคลเซียมคาร์บอเนตเข้มข้นเกิดได้ทั้งน้ำทะเลและน้ำจืดโดยทั่วไปสามารถพบซากดึกดำบรรพ์ หินปูนที่เกิดในน้ำจืดมักมีซากของหอยแกสโตรพอตส์

หินทราย (Sandstone) ประกอบด้วยเม็ดทรายขนาดแตกต่างกัน (0.02-2 มม.)เม็ดแร่ส่วนใหญ่เป็นแร่ควอตซ์แต่อาจมีแร่อื่นและเศษหิน ดินปะปนอยู่ด้วยเพราะมีวัตถุประสานมีความแข็งมากสามารถขูดเหล็กเป็นรอยได้ ใช้ทำหินลับมีด

 

 

ถ่านหิน (Coal) พรรณไม้ต่าง ๆ เป็นวัตถุดิบในการเกิดถ่านหินโดยการทับถมอัดตัวกันแน่นถ่านหินมีหลายชนิดเช่น ถ่านพีต ถ่านหินลิกไนต์ ถ่านหินบิทูมินัส ถ่านแอนทราไซต์ เมื่อเผาไหม้จะให้พลังงานความร้อนออกมา

 

สรุปเนื้อหาเรื่องหิน

                หินแบ่งออกเป็น3ประเภท ได้แก่หินอัคนี หินชั้นหรือหินตะกอน และหินแปรซึ่งหินอัคนีแบ่งเป็นอัคนีพุและอัคนีแทรกซอน หินชั้นหรือหินตะกอนแบ่งออกเป็นหินตะกอนชนิดแตกหลุด หินตะกอนชนิดตกตะกอน และหินตะกอนอินทรีย์ส่วนหินแปรนั้นจะแปรสภาพมาจากหินแปร ไม่ก็หินชั้นหรือหินตะกอนโดยรวมแล้วการเกิดของหินชนิดต่างๆสามารถเขียนเป็นแผนภาพได้เรียกว่า วัฏจักรของหิน” 

แนวข้อสอบเรื่องหิน

1.ข้อใดต่อไปนี้อธิบายการเกิดของหินอัคนีได้ถูกต้องที่สุด

 

 

ก.เกิดจากการทับถมของเปลือกหอยในทะเล 

ข.เกิดจากการแข็งตัวของแมกมาที่อยู่ภายใต้เปลือกโลก 

ค.เกิดจากการแข็งตัวของลาวาที่ไหลออกมาจากปล่องภูเขาไฟ  

ง.เกิดจากการแข็งตัวของหินหลอมเหลวที่อยู่ใต้เปลือกโลกและที่พุ่งขึ้นสู่ผิวโลก 

2.ข้อต่อไปนี้ ข้อใดกล่าวถูกต้องที่สุด

ก.หินตะกอนเกิดจากการแข็งตัวของหินหนืด 

ข.การเกิดหินตะกอนจะเกิดขึ้นในระยะเวลาอันรวดเร็ว 

ค.หินตะกอนเกิดจากการทับถมของตะกอนเพียงอย่างเดียว 

ง.หินตะกอนเกิดจากการทับถมกันของซากพืชซากสัตว์และตะกอนขนาดต่างๆ 

3.หินแปรเกิดขึ้นได้อย่างไร

ก.การทับถมของซากพืชซากสัตว์ 

ข.การเย็นตัวและแข็งตัวของหินหนืด 

ค.หินอัคนีและหินตะกอนที่ได้รับความร้อนและแรงกดดันสูงมากๆ 

ง.ถูกทั้งหมด 

คำตอบ/คำเฉลย

                ข้อ1ตอบ ง.

ข้อ2ตอบ ง.

             ข้อ3ตอบ ค. 

 

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 0 คน และ ผู้เยี่ยมชม 100 คน กำลังออนไลน์