แร่

  แร่

แร่ เป็นธาตุหรือสารประกอบทางเคมีที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ด้วยกระบวนการทางอนินทรีย์ ส่วนใหญ่เป็นของแข็ง มีโครงสร้างภายในที่เป็นระเบียบ มีสูตรเคมีและสมบัติอื่น ๆ ที่แน่นอนคงที่หรืออาจเปลี่ยนแปลงได้ในวงจำกัด

 

แร่ หมายถึง ธาตุหรือสารประกอบอนินทรีย์ที่มีเนื้อเดียวเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติในรูปของผลึกมีองค์ประกอบทางเคมีหรือโครงสร้างแน่นอน แร่ส่วนใหญ่เกิดรวมตัวอยู่กับหิน จึงเรียกว่าแร่ประกอบหิน

แร่ประกอบหิน หมายถึง แร่ซึ่งเกิดเป็นส่วนประกอบของหินชนิดต่างๆ เช่น หินแกรนิต
ซึ่งประกอบขึ้นด้วยแร่ควอร์ตซ์และแร่เฟลสปาร์

ผลึก หมายถึง สารที่มีลักษณะเป็นของแข็งมีผิวหน้าเรียบ และมีรูปทรงสัณฐานเป็นเหลี่ยมแน่นอนจำกัด ตัวอย่างเช่น

-ผลึกเกลือแกงมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมลูกบาศก์

-ผลึกจุนสีมีลักษณะเป็นรูปหกเหลี่ยม

-ผลึกสารส้มมีลักษณะเป็นรูปแปดเหลี่ยมปลาย 2 ข้างแหลม

สมบัติของแร่ มีดังนี้

1.สี คือ สีของแร่เมื่อเป็นก้อน เช่น แร่ฮีมาไทต์มีสีค่อนข้างดำ แร่ไมกามีสีขาว หรือใสไม่มีสี แร่กาลีนามีสีเทา แร่ส่วนมากมักมีหลายสี แร่ชนิดเดียวกันอาจมีสีต่างกันได้ เช่น แร่คอรันดัม สีแดงคือ ทับทิม แร่คอรันดัม สีน้ำเงินคือ ไพริน

2.สีผงละเอียด คือ สีของแร่เมื่อบดละเอียดหรือนำไปขีดบนแผ่นกระเบื้องขาว เช่น แร่เหล็กฮีมาไทต์ เมื่อนำมาขีดบนแผ่นกระเบื้องสีขาวจะได้ผลสีแดง

3.ความวาว คือ แสงแวววาวที่ผิวแร่ เช่น แร่ไพไรต์ และแร่เหล็กฮีมาไทต์วาวแบบโลหะ แร่ควอร์ตซ์วาวคล้ายแก้ว

4.ความแข็ง คือ ความที่แร่อย่างหนึ่งสามารถขีดแร่อีกอย่างหนึ่งให้เป็นรอยได้
หรือถูกวัตถุอื่นขีดให้เป็นรอยได้ โมห์ส(
mohs) เป็นผู้กำหนดความแข็งของแร่ไว้ตั้งแต่ 1-10

5. ความหนาแน่น คือ มวลของแร่ต่อหนึ่งหน่วยปริมาตร ซึ่งเป็นสมบัติเฉพาะตัวของแร่ เช่น แร่ควอร์ตซ์มีความหนาแน่น 2.65 g/cm3 แร่ตะกั่วมีความหนาแน่น 7.50 g/cm3 แร่เงินมีความหนาแน่น 10.50 g/cm3 

ชนิดของแร่

การจำแนกชนิดของแร่โดยใช้ส่วนประกอบทางเคมีเป็นเกณฑ์แบ่งได้เป็น แร่โลหะ แร่อโลหะ แร่รัตนชาติ และแร่เชื้อเพลิง ถ้าจำแนกโดยใช้ลักษณะการนำไปใช้ประโยชน์เป็นเกณฑ์ แบ่งได้เป็น แร่กัมมันตรังสี แร่รัตนชาติ แร่โลหะ แร่อโลหะ และแรเชื้อเพลิง

1.แร่กัมมันตรังสี คือ แร่ที่สลายตัวแล้วให้กัมมันตรังสีซึ่งมีพลังงานมหาศาล นำไปใช้ประโยชน์ในด้านวิศวกรรมพลังงาน การแพทย์ และการเกษตรได้ ตัวอย่างเช่น แร่ยูเรเนียม เรเดียม โคบอลต์-60 เป็นต้น

2.แร่รัตนชาติ คือ แร่ที่นำมาเจียระไนแล้วมีความสวยงาม นำไปใช้เป็นเครื่องประดับได้ ได้แก่ เพชร ทับทิม ไพลิน เขียวส่อง มรกต บุษราคัม โอปอล โกเมน เพทาย พลอย หยก ไขมุก แร่รัตนชาติดังกล่าวนี้สามารถแบ่งออกป็น 2 ประเภท คือ

-แร่ที่เกิดจากอินทรีสาร เช่น ไข่มุก อำพัน

-แร่ที่เกิดจากอนินทรียสาร เช่น เพชร ทับทิม มรกต

 

 

3.แร่โลหะและแร่อโลหะ

-แร่โลหะคือ แร่ที่มีโลหะผสมอยู่ เวลาจะใช้ต้องนำมาถลุงก่อน ตัวอย่างของแร่อโลหะ เช่น ทองคำ เงิน ทองแดง เหล็ก ตะกั่ว แมงกานีส เป็นต้น

-แร่อโลหะ คือ แร่ที่ไม่มีการถลุง นำไปใช้ประโยชน์ได้ทันที เช่น กำมะถัน กราไฟต์ ยิปซัม

 

 

4.แร่เชื้อเพลิง คือ แร่ที่นำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงจักรผลิตกระแสไฟฟ้า และโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น ถ่านหิน ลิกไนต์ และปิโตรเลียม 

 

แร่แบ่งตามองค์ประกอบทางเคมี

แร่ธาตุธรรมชาติ (Native elements) มักจะอยู่รวมตัวกันเป็นสารประกอบ แต่บางชนิดอยู่กันเดี่ยว ๆ ในรูปธาตุธรรมชาติ แบ่งได้เป็น

                โลหะ ได้แก่ เงิน ทองแดง ทองคำ ทองคำขาว

                อโลหะ ได้แก่ กำมะถัน แกรไฟต์ เพชร

                ซัลไฟด์ (sulphides) แร่กลุ่มนี้ เป็นสารเริ่มต้นของโลหะผสม แร่ซัลไฟด์มักเกิดเป็นสายแร่ จากหินหนืดที่เย็นลงในอุณหภูมิต่าง ๆ กัน ดังนั้น จึงหลอมง่าย และ อับแสง

                ซัลโฟซอล (sulphosalt) ในโครงสร้างผลึกแร่เดียวกันประกอบด้วยธาตุโลหะหรือกึ่งโลหะ และทำตัวเหมือนโลหะ ได้แก่พวก ตะกั่ว พลวง

                ออกไซด์ ออกไซด์เชิงช้อน และไฮดรอกไซด์ (Oxides, Multiple Oxides and Hydroxides) เป็นธาตุที่มีจำนวนมากและหายาก แต่ธาตุที่มีประโยชน์นั้นมีน้อย ประกอบอยู่ในหินแปร และ หินอัคนี เป็นธาตุที่ทนทานและแข็งแรง จึงมีค่าทางเศรษฐกิจมาก เช่น เหล็ก (ฮีมาไทต์ แมกนีไทต์)

                เฮไลด์ (Halides) ประกอบอยู่ด้วยธาตุหมู่ฮาโลเจน (ธาตุหมู่ 7) ตัวอย่างเช่น Atacamite, Fluorite

                ซัลเฟต (sulphates) สามารถจำแนกได้เป็นสองชนิด คือAnhydrous sulphates คือไม่มีส่วนประกอบของน้ำ ได้แก่ anhydrite และ bariteHydrous sulphates and Basic sulphates คือ มีน้ำเป็นส่วนประกอบ ได้แก่ Bloedite, Chalcanthite, Melanterite และ ยิปซัม

                ทังสเตต และ โมลิบเดต (Tungststes and Molybdates) เป็นสินแร่ที่มีสีสันสวยงาม คือซีไลท์ ซึ่งเมื่ออยู่ในอัลต้าไวโอเลตจะได้สีขาวนวลฟ้า และวุลฟีไนท์ มีสีส้ม

                ฟอสเฟต อาร์เซเนต และวาเนเดต เป็นแร่ที่หาได้ยาก ซึ่งมีฟอสเฟสเป็นส่วนประกอบ ที่น่าสนใจได้แก่กลุ่ม ฟอสเฟส อาเซเนต และวาเนเตต

                ซิลิเกต (Silicates) เป็นแร่ที่เกิดจากการรวมตัวของ ซิลิกอนและ ออกซิเจน และยังมีสารอื่นประกอบทำให้เกิดลักษณะต่างๆกันหลายชนิด ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 6 ชนิด คือ

                นีโซซิลิเกต (Nesosilicate)

                โซโรซิลิเกต (Sorosilicate)

                ไซโคลซิลิเกต (Cyclosilicate)

                ไอโนซิลิเกต (Inosilicate)

                ฟิลโลซิลิเกต (Phyllosilicate)

                เทกโทซิลิเกต (Tectsilicate)

 

สรุปเรื่องแร่

แร่นอกจากจะเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของดินและหินแล้ว แร่ยังเป็นทรัพยากรธรณีที่มีบทบาทในชีวิตประจำวันของมนุษย์มาก มนุษย์นำแร่หลายชนิดมาใช้ประโยชน์ ตัวอย่างเช่น ใช้เป็นวัตถุดิบในผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมต่างๆ ได้แก่ ดีบุก ตะกั่ สังกะสี ยิปซัม และใช้ทำเป็นเครื่องประดับที่นิยมกันทั่วโลก เช่น ทอง เพชร พลอย เป็นต้น 

 

แบบทดสอบเรื่องแร่

1.แร่ที่เกิดจากการทับถมของซากพืช
ซากสัตว์คือแร่ชนิดใด

a.ถ่านหิน

b.ดีบุก

c.ทองคำ

d.เงิน

 

2.บริเวณที่มีโอกาสพบแหล่งแร่มากที่สุดคือข้อใด

a.มหาสมุทร

b.ที่ราบลุ่ม

c.เทือกเขา

d.ชายทะเล

 

3.แร่ที่มีความแข็งมากที่สุดคือแร่ชนิดใด

a.แร่ควอทซ์ 

b.แร่คอรันดัม

c.แร่โทแพซ์ 

d.แร่เพชร

 

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 0 คน และ ผู้เยี่ยมชม 40 คน กำลังออนไลน์