นางสาว พัทธ์ธีรา ล้านจ๊ะ

เบ็ดตกปลา เครื่องมือยังชีพวิถีชาวบ้าน

 

thumb211210095647.jpg

เครื่องมือที่ใช้ในการดักจับปลาของคนไทยมีอยู่มากมายหลายแบบขึ้นอยู่กับ ลักษณะของสายน้ำและพื้นที่ในการหาปลา อีกทั้งจำนวนปลาที่ต้องการจับ ซึ่งเครื่องมือแต่ละอย่างก็มีการประดิษฐ์คิดค้นให้มีรูปร่างลักษณะที่แตกต่างกัน ออกไป หากจะเอ่ยถึงเครื่องมือที่ใช้จับปลาซึ่งประดิษฐ์ได้ง่ายไม่ซับซ้อนและมีการใช้กัน อย่างแพร่หลาย คงจะหนีไม่พ้นเบ็ดตกปลา เครื่องมือจับปลาที่แม้แต่เด็ก ๆ ก็ยังใช้กันเป็น เบ็ดตกปลานั้นมีอยู่หลายประเภท ซึ่งในที่นี้จะขอกล่าวถึงเบ็ดลอย เบ็ดอนาถา และเบ็ดไอ้บ๊อก เบ็ดแต่ละประเภทจะมีลักษณะรูปร่างหน้าตาและการใช้งานเป็นอย่างไรนั้น คุณพรศิริ บูรณเขตต์ ผู้รอบรู้เรื่องกับดักสัตว์ไทยประดิษฐ์ภูมิปัญญาชาวบ้าน ได้เล่าเรื่องไว้อย่างสนุกสนานชวนติดตาม ขอเชิญท่านผู้อ่านร่วมเรียนรู้ภูมิปัญญาไทยไปพร้อม ๆ กันได้เลยค่ะ

download (1)_0.jpg

เบ็ดลอย เป็นเบ็ดตกปลา ทำง่าย ใช้ง่าย ไม่มีกลไกซับซ้อน เป็นเครื่องมือจับปลา ระดับพื้นฐาน จึงพบทั่วไป แต่เบ็ดลอยทำให้เข้าใจระดับของเทคนิคเครื่องมือและการ เปลี่ยนแปลงวัสดุ ใช้งานในชีวิตประจำวันของชาวบ้าน เบ็ดลอย ประกอบด้วยทุ่น และตัวเบ็ด ส่วนทุ่นใช้เปลือกมะพร้าวแห้ง ๑ ซีก เอาไฟเผาบริเวณผิวของเปลือกมะพร้าว เพื่อเพิ่มความแกร่ง และเพื่อทำลายส่วนใยของ ผิวด้านในไม่ให้มีใยรก บริเวณผิวด้านในเมื่อเผาแล้วจึงต้องขูดแต่งให้เรียบร้อย การขูดแต่งและการเผาเปลือกมะพร้าวอาจดูเป็นเรื่องเล็ก ๆ แต่เป็นขั้นตอน ที่ชาวบ้านให้ความสำคัญอย่างมาก เพราะถ้าใช้เปลือกมะพร้าวแห้งธรรมดา ๆ มาทำเป็นทุ่น หรือเปลือกมะพร้าวที่มีเยื่อมีใยรกใยจะดูดน้ำไว้ อาจทำให้วัชพืช ฝุ่นเกาะติด หรือทำให้เปลือก มะพร้าวดูดน้ำซึมจนบวม ราขึ้น อายุการใช้งานสั้น

download.jpg

เมื่อเผาและขูดแต่งผิวของเปลือกมะพร้าวแล้ว จึงเจาะรูบริเวณกึ่งกลางเปลือกมะพร้าว เจาะให้ทะลุเพื่อใช้ร้อยเชือกที่เป็นสายเบ็ดเชือกนี้มีขนาดใหญ่เมื่อเทียบกับเชือกที่ใช้กับ การตกเบ็ดทั่วไป คือเป็นเชือกที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๐.๓ เซนติเมตร นำมาทบกันจำนวน ๓ เส้น ให้ยาวเท่ากัน โดยมีความยาวประมาณเส้นล่ะ ๒๐ เซนติเมตร มัดเป็นปมไว้ด้านบน แล้วร้อยเชือกจากด้านเปลือกภายในที่อยู่ด้านบนลงมาที่ปลายเชือกทั้งสาม นำมามัดกับเบ็ด ตัวใหญ่ที่เตรียมไว้ ตัวเบ็ดมีขนาดใหญ่กว่าเบ็ดทั่วไปมาก คือมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๐.๕ เซนติเมตร ยาวประมาณ ๑๐ เซนติเมตร ตัวเบ็ดงอกว้างประมาณ ๓ เซนติเมตร การใช้เบ็ดลอยต้องใช้ครั้งละหลาย ๆ อัน นำไปลอยน้ำให้ห่างกันพอสมควรเบ็ดลอย จะไหลไปตามกระแสน้ำผู้ใช้จึงต้องพายเรือลำเล็ก ๆ ลอยตามไปด้วย เมื่อเบ็ดลอยเคลื่อนไหว ผิดกว่าปกติสังเกตได้จากทุ่นที่ผลุบ ๆ โผล่ ๆ ในน้ำ แสดงว่าปลากำลังกระตุกเหยื่อ เจ้าของเบ็ดจะประวิงเวลาสักครู่จนแน่ใจว่าปลาฮุบเหยื่อแล้ว ปลาสงบหมดแรงแล้วจึงพายเรือ ไปปลดปลาออกจากเบ็ด เหยื่อที่ใช้ เช่น ข้าวสุกหุงให้เหนียว แล้วเอามีดหั่นเป็นก้อน หรือกล้วยสุกหั่นครึ่งลูก มักตกได้ปลาเทโพ ปลาเทโพที่โตสมบูรณ์เต็มที่มีขนาดตัวยาวเกือบเมตร บางตัวที่ชาวบ้านตกได้ มีขนาด ๑ เมตร หรือ ๑.๒๐ เมตรก็มี ปลาเทโพมีรสชาติอร่อย นิยมทำแกงเทโพ แกงกะทิ แกงเผ็ด น้ำขลุกขลิกใส่พริกอ่อน มะเขือ หรือแกงฉู่ฉี่ โดยทั่วไปปลาเทโพน้ำหนักตัว ๒-๓ กิโลกรัม หรือมากกว่านี้ น้อยกว่านี้บ้าง การที่ปลาตัวใหญ่ใช้ปลา ๒-๓ ชิ้นก็พอหม้อแกงแล้ว ส่วนที่เหลือแกงก็แบ่งญาติ แบ่งเพื่อนบ้าน หรือหมักเกลือ ทำปลาเกลือตากแห้งเก็บไว้ ประเด็นที่น่าสนใจคือ เบ็ดลอยใช้คราวละหลาย ๆ อัน ๔-๕ อัน หรือเป็น ๑๐ อัน แล้วปลาเทโพชอบอยู่รวมกันเป็นฝูง ประกอบกับว่ายปราดเปรียว โอกาสที่ปลาเทโพติดเบ็ด จึงเกิดง่าย บ่อย และจำนวนมาก หมายความว่า ปลาที่เหลือกิน เหลือเก็บ เหลือจากแจกจ่าย จึงนำไปขาย

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 0 คน และ ผู้เยี่ยมชม 89 คน กำลังออนไลน์