ภูมปัญญาไทยเครื่องจักสาน(ภาคกลาง)

 

เครื่องจักสานภาคกลาง

ภาคกลางมีพื้นที่กว้างขวางและอุดมสมบูรณ์มากกว่าภาคอื่นลักษณะทางภูมิศาสตร์ของภาคกลางทำให้พื้นที่บริเวณนี้มีความอุดมสมบูรณ์ ที่ดินส่วนใหญ่ใช้ทำการเกษตร จำเป็นต้องใช้เครื่องมือเครื่องใช้ที่ทำจากเครื่องจักสานหลายชนิด โดยเฉพาะบริเวณที่ราบลุ่มเจ้าพระยา ท่าจีน และแม่กลอง เป็นที่โล่งนิยมปลูกไม้ไผ่ไว้ตามบริเวณหมู่บ้านและตามไร่นา และนอกจากนี้ในบริเวณจังหวัดกาญจนบุรี เพชรบุรี ลงไปจนถึงจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีภูเขาตะนาวศรีเป็นแนวเขาที่มีป่าไม้ไผ่อยู่เป็นจำนวนมาก จากลักษณะดังกล่าวทำให้บริเวณภาคกลางมีการทำเครื่องจักสานอย่างแพร่หลายนอกจากเครื่องจักสานไม้ไผ่ซึ่งเป็นเครื่องจักสานที่ทำกันแพร่หลายแล้วในภาคกลางยังมีเครื่องจักสานที่ทำจากวัสดุอื่นๆ อีก ได้แก่ หวาย ใบลาน ใบตาล  ผักตบชวา เป็นต้น เครื่องจักสานที่ทำจากหวาย  เช่น ตะกร้าหิ้ว กระชุกสำหรับใส่หมู ส่วนเครื่องจักสานใบลานและใบตาล ได้แก่ ปลาตะเพียนสานงอบ หมวก เครื่องเล่นเด็กต่างๆ เป็นต้น

       ตะกร้าหิ้วภาคกลาง  มีรูปร่างและขนาดตลอดจนลวดลายในการสานแตกต่างกันไปบ้างตามความนิยมของท้องถิ่น และประโยชน์ใช้สอย  เช่น ตะกร้าหิ้ว บริเวณจังหวัดอ่างทอง พระนครศรีอยุธยา สิงห์บุรี สุพรรณบุรี นั้นนิยมใช้ตะกร้าหิ้วรูปไข่ มีหูหิ้วข้างบน ใช้ประโยชน์หลายอย่าง  เช่น ใช้เป็นตะกร้าหมากหรือเชี่ยนหมาก ใช้ใส่อาหารไปทำบุญที่วัด ใช้เป็นตะกร้าสำหรับใส่ของติดตัวเดินทางไปตามที่ต่างๆ จึงมักจะสานอย่างประณีตงดงามเป็นพิเศษ แต่ถ้าเป็นตะกร้าผลไม้ของชาวสวนแถบจังหวัดนนทบุรี  ฉะเชิงเทรา จะมีลักษณะแข็งแรงและสานหยาบๆ

       งอบ เป็นเครื่องจักสานที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย และมีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นโดดเด่นของภาคกลาง  ใช้สวมศรีษะป้องกันแดดและฝนที่เหมาะสมกับสภาพกับภูมิอากาศได้ดี  เพราะงอบทำด้วยวัตถุดิบที่ไม่ดูซับความร้อน  ความร้อนก็ไม่อบอยู่ภายในหมวก  ทำให้เย็นสบายเวลาสวมใส่  งอบยังมีทำกันมากที่อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

       กระบุง มีลักษณะการใช้เช่นเดียวกันกับบุงหรือเปี้ยดของภาคเหนือ แต่กระบุงภาคกลางจะมีรูปแบบที่แตกต่างไปจากกระบุงของ ภาคเหนือ คือ ก้นจะสานเป็นเหลี่ยมขึ้นมาสูงประมาณครึ่งหนึ่งของความสูงของกระบุงและมักมีหวายหรือไม้ไผ่เข้าขอบประกบมุมทำให้

กระบุงภาคกลางมีลักษณะเป็นเหลี่ยมมากกว่าและส่วนมากกระบุงภาคกลางมีขนาดใหญ่ทั้งนี้อาจจะมีเหตุมาจากสภาพพื้นที่ของภาคกลาง ซึ่งเป็นที่ราบจึงสามารถหาบกระบุงที่มีน้ำหนักมากได้และเหตุที่กระบุงภาคกลางมีส่วนก้นเป็นเหลี่ยมมากก็คงเพื่อประโยชน์ในการตั้งใน ที่ราบได้ดี 

       ปลาตะเพียนสาน  เป็นเครื่องจักสานที่มีลักษณะเฉพาะถิ่นของภาคกลาง  ที่ทำขึ้นจากรูปแบบปลาตะเพียนซึ่งเป็นปลาน้ำจืดของไทย  จะสานด้วยใบลาน  ใบตาล  ใบมะพร้าว  แล้วเขียนด้วยสีให้เป็นเกล็ด  เป็นลาย  ด้วยสีเขียวๆ  แดงๆ เหลืองๆ แล้วมีลูกปลาตัวเล็กๆ ห้อยประกอบเป็นระย้านิยมแขวนห้อยไว้บนเปลให้เด็กดู  เวลาแกว่งเปลปลาตะเพียนก็จะแกว่งไปมา  ทำให้เด็กเพลิดเพลินและหลับไป นอกจากนี้ยังมีเครื่องเล่นเด็กที่สานขึ้นจากใบไม้จำพวกใบลาน ใบตาล อีกหลายอย่าง เช่น สานเป็นกำไลข้อมือ หมวก ตั๊กแตน และกุ้ง เป็นต้น  

 

 

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 0 คน และ ผู้เยี่ยมชม 46 คน กำลังออนไลน์