ศาสตราจารย์ พระยาอนุมานราชธน (ยง เสฐียรโกเศศ)

ศาสตราจารย์ พระยาอนุมานราชธน (ยง เสฐียรโกเศศ)

ศาสตราจารย์ พระยาอนุมานราชธน 14 ธันวาคม พ.ศ. 2431 - 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2512 นักปราชญ์และนักการศึกษาคนสำคัญของไทย ผู้มีผลงานดีเด่นทางด้านวัฒนธรรมและเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญของโลกชาวไทย ประจำปี พ.ศ. 2531 ขององค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2431 ที่เรือนไม้หลังหนึ่ง ติดคูด้านใต้วัดพระยาไกร แถวโรงเลื่อยบริษัทบอร์เนียว ซึ่งตั้งอยู่ที่ ตำบลพระยาไกร อำเภอยานนาวา จังหวัดพระนคร ซึ่งปัจจุบันคือ แขวงวัดพระยาไกร เขตบางคอแหลม กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรของนายหลีกับนางเฮียะ มีชื่อเดิมภาษาจีนว่า หลีกวงหยง ต่อมา ได้เปลี่ยนเป็น ยง และได้รับพระราชทานนามสกุลจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวว่าเสฐียรโกเศศ 

การศึกษา

เมื่ออายุราวห้าหกขวบได้เริ่มเรียนหนังสือกับบิดา โดยต้องตื่นตั้งแต่ตีห้ามาอ่านหนังสือ ครั้นอายุได้สักสิบขวบมารดาก็พาไปฝากเข้าโรงเรียบ้านพระยานานา อยู่แถวใต้ปากคลองวัดทองเพลง เป็นนิวาสถานเดิมของพระยานานาพิพิธ บุตรชายคนหนึ่งของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ โรงเรียนนี้สอนทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เด็กชายยงเรียนได้เร็วมากกว่าคนอื่นเพราะได้เรียนหนังสือมาแล้วกับบิดา ต่อมาจึงเข้าเรียนโรงเรียนอัสสัมชัญ พ.ศ. 2443 สมัยนั้นเรียนเป็นภาษาอังกฤษ มีสอนภาษาไทยบ้างสัปดาห์ละสองชั่วโมงเท่านั้น ได้เล่าเรียนจบชั้นมัธยม 4 พอขึ้นชั้นมัธยม 5 ก็ต้องออกจากโรงเรียน เพราะครอบครัวมีฐานะไม่ดี รวมทั้งมีพี่น้องหลายคนและพระยาอนุมานราชธนเป็นบุตรคนโต กระนั้นท่านกลับศึกษานอกระบบโรงเรียนและศึกษาตลอดชีวิต ด้วยมีนิสัยรักความรู้ กระทั่งได้ชื่อว่าเป็นนักปราชญ์คนสำคัญของไทย

การทำงาน

หลังออกจากโรงเรียนท่านได้เริ่มชีวิตการทำงานด้วยการไปฝึกหัดผสมยาที่โอสถศาลาของรัฐบาล และได้เรียนภาษาอังกฤษเพิ่มเติมในตอนกลางคืน แต่เมื่อมิได้รับเบี้ยเลี้ยง จึงลาออกไปทำงานโรงแรมโอเรียนเต็ล ได้เงินเดือนๆ ละ 60 บาท ทำได้ไม่ถึงปีจึงลาออกไปทำงานที่กรมศุลกากรในตำแหน่งเสมียน เงินเดือนๆ ละ 50 บาท ทั้งนี้เพื่อมีเวลาพักผ่อนมากกว่าและรับยกเว้นเกณฑ์เข้าเป็นทหารด้วย ที่กรมศุลกากร พระยาอนุมานราชธนได้พบนายนอร์แมน แมกสแวล ผู้เป็นทั้งหัวหน้าและเป็นผู้สอนภาษาอังกฤษให้พระยาอนุมานราชธนจนแตกฉาน รับราชการก้าวหน้ามาโดยตลอด และได้เลื่อนตำแหน่งจากขุน เป็นหลวง เป็นพระ จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระยาเมื่ออายุได้ 36 ปี ในปี พ.ศ. 2467

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง มีเหตุต้องออกจากราชการในปี พ.ศ. 2476 ซึ่งขณะนั้นท่านดำรงตำแหน่งผู้ช่วยอธิบดี แต่สองปีถัดมาหลวงวิจิตรวาทการซึ่งเป็นอธิบดีกรมศิลปากรในขณะนั้น ได้ชวนให้กลับมารับราชการที่กรมศิลปากร และด้วยความรู้ความสามารถของท่านจึงได้เลื่อนตำแหน่งขึ้นตามลำดับ ตำแหน่งสุดท้ายได้เป็นอธิบดีกรมศิลปากร ซึ่งภายหลังการเกษียณอายุราชการและการต่ออายุราชการหลายครั้ง จึงออกจากราชการมารับบำนาญ

ผลงานชิ้นเอก

ผลงานสำคัญของพระยาอนุมานราชธนในช่วงเวลา 80 ปีเศษแห่งชีวิตของท่านมีมากนับเป็นหนังสือได้มากกว่า 200 รายการ ดังปรากฏในเว็บไซต์ของคลังปัญญาชนสยามซึ่งเป็นเว็บไซต์เกี่ยวกับงานวรรณกรรม ของประเทศไทย เรียงตามลำดับปีที่ตีพิมพ์เท่าที่ทราบดังนี้

ผลงานรวมเล่ม

ปี ที่ตีพิมพ์ที่ปรากฏเป็นปีตีพิมพ์ที่ทราบ มีหลายรายการที่มีการตีพิมพ์มาก่อนแล้ว เช่น หิโตปเทศ ที่ตีพิมพ์โดย "โรงพิมพ์ไท" มาตั้งแต่ครั้งแรกร่วมงานกับพระสารประเสริฐ หรือ "นาคะประทีป"
1. เรื่องคนมีประโยชน์ 2465
2. อุปกรณ์รามเกียรติ์ 2475
3. คำสอนของพระพุทธเจ้า งานแปล 2475
4. เรื่องไทย-จีน 2478
5. ตำนานศุลกากร 2482
6. วิจารณ์เรื่องประเพณีทำศพ 2482
7. เรื่องของชาติไทย 2483
8. ประติมากรรมไทย โดยศิลป พีระศรี งานแปล 2490
9. นิรุกติศาสตร์ 2493
10. พระราชลัญจกรและตราประจำตัวประจำตำแหน่ง 2493
11. อธิบายนาฏศิลป์ไทย พร้อมด้วยคำนำเรื่องคีตศิลป์ 2494
12. เรื่องผีสางเทวดา 2495
13. เรื่องวัฒนธรรม 2496
14. ลัทธิของเพื่อน 2496
15. เรื่องแหลมอินโดจีนสมัยโบราณ 2497
16. ประเพณีและความรู้ทั่วไป 2498
17. เชื้อชาติ ภาษา และวัฒนธรรม 2498
18. กถาสริตสาคร (สาครเป็นที่รวมกระแสนิยาย) กถาบิฐและกถามุข แปลจากกาพย์ภาษาสันสกฤต 2499
19. เลิกทาสในรัชกาลที่ ๕ 2499
20. ศิลปสงเคราะห์ โดยศิลป์ พีระศรี งานแปล 2500
21. เทศกาลลอยกระทง เล่นสาดน้ำวันสงกรานต์ ประเพณีทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระ 2500
22. ประเพณีไทยเกี่ยวกับเทศกาลเข้าพรรษา สารท ออกพรรษา 2500
23. ประเพณีเก่าของไทย ว่าด้วยการเกิด การปลูกบ้านสร้างเรือน ว่าด้วยการตาย 2500
24. ประเพณีการทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระ 2500
25. วัฒนธรรมเบื้องต้น 2501
26. ประเพณีเรื่องแต่งงานบ่าวสาวของไทย 2501
27. ประเพณีเก่าของไทย ๕ ประเพณีเนื่องในการตาย 2501
28. กินโต๊ะจีน 2501
29. บันทึกความรู้ 2502
30. ประเพณีไทยเกี่ยวกับเทศกาล 2502
31. ค่าของวรรณคดี 2503
32. กามนิต โดย คาร์ล อดอล์ฟ เจเลอรูป แปลเป็นภาษาอังกฤษโดย จอห์น อี โลกี แปลร่วมกับ นาคะประทีป 2503
33. เรื่องเจดีย์ 2503
34. รสวรรณคดี 2504
35. เรื่องอัศจรรย์ของโลก 2504
36. โลกนิติ ไตรพากย์ 2504
37. กวนอิม 2505
38. ประเพณีเนื่องในเทศกาล 2506
39. หิโตปเทศ การผูกมิตร การแตกมิตร สงคราม ความสงบ 2507
40. วิวัฒนาการแห่งวัฒนธรรม 2507
41. ประเพณีเนื่องในการแต่งงานและประเพณีในการปลูกเรือน 2507
42. การศึกษาวรรณคดีแง่วรรณศิลป์ 2507
43. วรรณคดีที่น่ารู้ 2508
44. อาหรับราตรี 2509
45. รู้ไว้ 2509
46. ประเพณีเนื่องในการเกิดกับประเพณีเนื่องในการตาย 2510
47. ประเพณีเบ็ดเตล็ด 2510
48. ฟื้นความหลัง 2510
49. ชีวิตชาวไทยสมัยก่อน 2510
50. ความสัมพันธ์ระหว่างศาสนาพราหมณ์ พุทธ และชิน ในแง่ประวัติศาสตร์ 2511
51. อัตชีวประวัติของพระยาอนุมานราชธน 2512
52. อารยธรรมยุคดึกดำบรรพ์ 2512
53. ท้าววิศวามิตร 2512
54. ประเพณีปลูกเรือน-แต่งงาน 2512
55. พันหนึ่งทิวา 2512
56. โปแลนด์ราชย์ 2512
57. นานานีติ 2513
58. ชาติ-ศาสนา-วัฒนธรรม 2513
59. จดหมายโต้ตอบระหว่างเสฐียรโกเศศ กับ ส. ศิวรักษ์ พร้อมด้วยประวัติและข้อเกี่ยวกับพระยาอนุมานราชธน 2514
60. การศึกษาเรื่องประเพณีไทย 2514
61. เผชิญหน้ากับพระเจ้านโปเลียน 2514
62. ประวัตินานาประเทศ 2515
63. เมืองสวรรค์และผีสาง เทวดา 2515
64. วรรณกรรมของเสฐียรโกเศศ 2515
65. ศาสนาเปรียบเทียบ 2515
66. ขุมทรัพย์ของเด็กเรื่องคนมีประโยชน์ 2515
67. การศึกษาเรื่องประเพณีไทยและชีวิตไทยสมัยก่อน 2515
68. นิยายเบงคลี 2515
69. ประเพณีต่าง ๆ บางเรื่อง 2516
70. ประชุมเรื่องพระรามและแง่คิดจากวรรณคดี 2516
71. คำแก้ว 2516
72. สารานุกรมของเสฐียรโกเศศ 2516
73. ลัทธิ-ศาสนา 2516
74. การศึกษาศิลปและประเพณี 2517
75. เทศกาลสงกรานต์ 2525
76. ประเพณีต่าง ๆ ของไทย 2529
77. การเกิด 2531
78. แต่งงาน 2531
79. ความรู้เกี่ยวกับวรรณคดีและเทพนิยายสงเคราะห์ 2531
80. กำเนิดคน 2532
81. ชีวิตพระสารประเสิรฐที่ข้าพเจ้ารู้จัก 2532
82. วรรณกรรมเลือกสรรสำหรับเด็ก 2532

ความประทับใจ

ประทับใจในการทำงานของศาสตราจารย์ พระยาอนุมานราชธนเป็นอย่างมากมีความขยันมั่นเพียรและอดทนต่อการดำเนิดชีวิตในวัยเด็กที่จะตอนออกจากการเรียนมาก่อนเพื่อมาหาเลี้ยงครอบครัวของตนเพราะพ่อแม่ฐานะไม่ค่อยดีนักเลยต้องลำบากตั้งแต่เด็กพอตอนถึงวัยทำงานก็ได้ทำงานรับราชการและก้าวหน้ามาตลอดและผลงานของท่านก็เป็นที่ดีผลงานบางเรื่องก็นำมาปรับใช้เป็นแนวทางการดำเนิดชีวิตได้

 

 

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 0 คน และ ผู้เยี่ยมชม 23 คน กำลังออนไลน์