เทคโนโลยีชีวภาพ (Biotechnology)

คือการใช้เทคนิค หรือกระบวนการต่างในการนำสิ่งมีชีวิต  ชิ้นส่วนของสิ่งมีชีวิต หรือผลิตภัณฑ์ของสิ่งมีชีวิตมาประยุกต์ใช้เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อมนุษย์ในด้านต่าง ๆ ได้แก่ด้านการเกษตร ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านอุตสาหกรรมอาหาร และด้านการแพทย์ โดยเทคโนโลยีชีวภาพนี้ได้มีความเกี่ยวข้องกับการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์ในสาขาต่าง ๆ อาทิ ชีววิทยา จุลชีววิทยา พันธุศาสตร์ เกษตรศาสตร์ แพทยศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และคอมพิวเตอร์ เป็นต้น  

         

หากมองกันอย่างเป็นกลางแล้วจะเห็นได้ว่าบ้านเราเองมีการใช้เทคโนโลยีชีวภาพกันมานานมากแล้ว ตั้งแต่ที่ยังไม่ได้ติดต่อกับโลกตะวันตกด้วยซ้ำไป เช่นการทำน้ำปลา การทำซีอิ้ว การหมักปลาร้า การหมักเหล้า สาโท และกระแช่ ซึ่งเหล่านี้ล้วนเป็นเทคโนโลยีชีวภาพแบบดั้งเดิมทั้งสิ้น แต่ไม่ได้มีการอธิบายให้มีความกระจ่างในแง่วิชาการหรือกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ให้มีความเข้าใจกันก็เท่านั้น

เทคโนโลยีชีวภาพกับการเกษตร 

เทคโนโลยีชีวภาพที่มีการใช้เพื่อการเกษตรมีหลากหลายชนิดที่เกิดขึ้น เช่น การพัฒนาพันธุ์พืชให้มีความต้านทานต่อศัตรูพืช โรคพืช การเพิ่มความทนทานของพืชต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมของภูมิประเทศ เช่นความแห้งแล้ง อุทกภัย การพัฒนาผลไม้ให้สุกงอมช้ากว่าปกติเพื่อลดความเสียหายในระหว่างการขนส่ง การเพิ่มผลผลิตพืชโดยไม่ต้องขยายพื้นที่เพาะปลูก การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อใช้ในการขยายพันธุ์พืชให้ได้จำนวนมากในเวลาอันรวดเร็ว การผลิตท่อนพันธุ์พืชที่ปราศจากโรคเพื่อการลดความเสี่ยงต่อการแพร่ระบาดของโรค  การเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อการขยายพันธุ์กล้วยไม้ การปรับปรุงพันธุ์ไม้ดอกเพื่อให้มีอายุการปักแชกันให้ยาวนานขึ้นและมีกลิ่นหอม การปรับปรุงพันธุ์สัตว์ให้มีลักษณะที่ดี การขยายพันธุ์โคนมที่ให้น้ำนมสูงโดยการปฏิสนธิในหลอดแก้ว และการย้ายฝากตัวอ่อน การพัฒนาชุดตรวจวินิจฉัยโรคในกุ้งเพื่อควบคุมการแพร่ระบาดของโรค การนำจุลินทรีย์มาเปลี่ยนวัตถุดิบด้านการเกษตรที่มีราคาถูกเป็นพลังงานทดแทน การใช้เทคโนโลยีดีเอ็นเอตรวจสอบพันธุ์พืชและสัตว์เศรษฐกิจ เป็นต้น นอกจากนี้สำหรับการเกษตรด้านที่มีการกล่าวถึงความสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมได้มีการนำเอาจุลินทรีย์เข้ามามีส่วนร่วมในการผลิตปุ๋ยชีวภาพเพื่อทดแทนการใช้ปุ๋ยเคมี การลดการใช้สารเคมีในการป้องกันกำจัดศัตรูพืชโดยการพัฒนาพันธุ์พืชที่มีความต้านทานต่อโรคและแมลงศัตรูพืช หรือกระทั่งการใช้เชื้อจุลินทรีย์มาใช้สำหรับการกำจัดแมลงศัตรูพืช เช่นแบคทีเรียบีที หรือไวรัสเอ็นพีวี    

_{^{ประเทศไทยได้อะไรจากเทคโนโลยีชีวภาพเพื่อการเกษตร}}   

จากพื้นฐานความเข้มแข็งทางด้านการเกษตรและทรัพยากรที่มีความหลากหลายในประเทศไทย เทคโนโลยีชีวภาพจึงกลายเป็นความสำคัญสำหรับการปรับปรุงพันธุ์พืช และสัตว์ ให้มีคุณสมบัติได้ตามที่ต้องการ เพื่อการเพิ่มผลผลิตต่อพื้นที่ รวมทั้งเพื่อการเปลี่ยนวัตถุดิบที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดมูลค่าสูงสุด เพื่อเป็นการเพิ่มสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยในตลาดโลก เช่นข้าว ที่ต้องมีการเร่งผลิตให้ได้พันธุ์ที่สามารถให้ผลผลิตต่อพื้นที่สูงขึ้น ทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมและมีความต้านทานต่อโรค ซึ่งหากประเทศไทยไม่สามารถแข่งขันในจุดนี้ได้แล้ว ผลเสียก็จะมาตกอยู่กับภาคการเกษตรอย่างหลีกไม่พ้น   

สรุป

สิ่งหนึ่งซึ่งเราท่านทั้งหลายที่อยู่ในวงการเกษตร จะต้องมีรู้ เข้าใจและเห็นชอบร่วมกันไม่ว่าจะด้วยความเต็มใจหรือไม่ว่า “เทคโนโลยีชีวภาพได้ก้าวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของเกษตรไปแล้ว”  เพราะปัจจัยการผลิตต่าง ๆ ที่ลดลงหรือมีข้อจำกัด ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่การผลิตที่ลดลง ความไม่เหมาะสมของสภาพแวดล้อมสำหรับการเพาะปลูก และปริมาณและชนิดของศัตรูพืชมีความหลากหลายและสร้างปัญหาได้มากขึ้น ภายใต้แรงกดดันของความต้องการบริโภคของมนุษย์โลกที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและยังไม่มีวี่แววว่าจะลดลง  การปฏิวัติเขียว (Green Revolution) เป็นตัวอย่างหนึ่งที่ชี้ให้เห็นว่าเราคงไม่อาจหลีกเลี่ยงเทคโนโลยีชีวภาพ โดยต้องนำเอาเทคโนโลยีชีวภาพเข้ามาร่วมในทุกแง่มุมของกระบวนการผลิต เพื่อให้ได้ปริมาณผลผลิตที่มีความเพียงพอกับความต้องการของผู้บริโภค   นอกจากนี้ความจำเป็นที่จะต้องเข้าใจว่า เทคโนโลยีชีวภาพไม่ใช่ผู้ร้าย  ซึ่งเราสามารถเรียนรู้ ทำความเข้าใจและนำเอาเทคโนโลยีชีวภาพมาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ได้มากกว่าการเกิดโทษ และ เทคโนโลยีชีวภาพก็ไม่เวทมนตร์วิเศษ  ที่จะสามารถดลบันดาลทุกอย่างให้ได้อย่างสมใจ เทคโนโลยีชีวภาพเองก็ยังคงต้องอยู่ภายใต้ข้อจำกัดของวิทยาการและเทคโนโลยี รวมถึงการยอมรับที่จะใช้เทคโนโลยีเหล่านั้นด้วย  

นับแต่นี้ทุกท่านที่เกี่ยวข้องกับการเกษตรทั้งหมด จึงมิใช่แค่ผู้ชมข้างสนาม แต่ทุกคนคือผู้เล่น ทุกคนคือส่วนหนึ่งของเกม ในเมื่อเรามีเทคโนโลยีชีวภาพเป็นเครื่องมือ ชัยชนะหรือความแพ้พ่ายของการเกษตรจึงขึ้นอยู่กับว่า เราเข้าใจเครื่องมือของเราแค่ไหน และเราใช้เครื่องมือเหล่านั้นอย่างไร เพราะเราคงเดินไปได้ไม่ไกลหากเราไม่เรียนรู้และร่วมมือกัน