การแบ่งเซลล์(ไมโทซิสและไมโอซิส) โดย ครูเกรียงไกร ไชยภักษา

รูปภาพของ mcsten

การแบ่งเซลล์ของสิ่งมีชีวิตมี 2 ขั้นตอนคือ

1.การแบ่งนิวเคลียส ( Karyokinesis )
2.การแบ่งไซโทพลาสซึม( Cytokinesis )มี 2 แบบคือ
2.1 แบบที่เยื่อหุ้มเซลล์คอดกิ่วจาก 2 ข้างเข้าใจกลางเซลล์เรียกว่าแบบ Furrow type ซึ่งพบในเซลล์สัตว์
2.2 แบบที่มีการสร้างเซลล์เพลท( Cell plate ) มาก่อตัวบริเวณกึ่งกลางเซลล์ขยายไป 2 ข้างของเซลล์เรียกว่าแบบ Cell plate type ซึ่งพบในเซลล์พืช

การแบ่งเซลล์แบ่งเป็น 2 ประเภทดังนี้

1.การแบ่งแบบไมโทซิส( Mitosis )
2.การแบ่งแบบไมโอซิส( Meiosis )

การแบ่งเซลล์แบบไมโทซิส
ป็นการแบ่งเซลล์แบบแบ่งตัวโดยตรงคือนิวเคลียสค่อยๆยาวออกและเกิดคอดลงแล้วแบ่งไซโทพลาสซึมเป็น 2 ส่วนกลายเป็น 2 เซลล์โดยทั้ง 2 เซลล์ต่างมีคุณสมบัติเหมือนเซลล์เดิมจำนวนโครโมโซมหลังการแบ่งจะเท่าเดิมเพราะไม่มีการแยกคู่ของโฮโมโลกัสโครโมโซมการแบ่งเซลล์แบบนี้จะพบมากในสัตว์เซลล์เดียวและการแบ่งเซลลืร่างกายของพืชและสัตว์แบ่งเป็นระยะต่างๆได้ดังนี้
ระยะอินเตอร์เฟส ( Interphase )
เป็นระยะที่กิจกรรมต่างๆของเซลล์เกิดขึ้นสูง มีการสังเคราะห์ DNAและส่วนประกอบต่างๆของเซลล์ เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการแบ่งตัวใช้เวลา 90% ของชีวิตเซลล์ นั่นคือครอบคลุมตั้งแต่ระยะ G1 ,S( มีการเพิ่มจำนวนโครมาทิดในระยะนี้ ) ,Gดังภาพ
 

 

 



 

 

 

ที่มา


http://student.ccbcmd.edu/courses/bio141/lecguide/unit6/genetics/DNA/DNArep/images/interphase_ac.jpg
ที่มา



http://education.kings.edu/dsmith/eng.gif

ระยะโพรเฟส ( Prophase )

ระยะนี้ในนิวเคลียสสารพันธุกรรมจะพันกันแน่นเข้าจนเริ่มเห็นเป็นรูปโครโมโซม เซนตริโอลเคลื่อนที่ไปยังแต่ขั้วเซลล์ เมื่อถึงระยะสุดท้ายระยะนี้บางครั้งเรียกว่า โพรเมตาเฟส ( Prometaphase ) จะมีการสร้างเส้นใยสปินเดิล( Spindle fiber ) ไปยังบริเวณ ไคนีโตคอร์( Kinetochore ) ของโครโมโซม เยื่อหุ้มนิวเคลียสจะสลายไป
ที่มา:


http://student.ccbcmd.edu/courses/bio141/lecguide/unit6/genetics/DNA/DNArep/images/early_late_prophase1_pc.jpg


 

 

 

 

ะยะเมตาเฟส ( Metaphase )

เป็นระยะที่เห็นโครโมโซมชัดเจนมากที่สุด โดยโครโมโซมจะมาเรียงตัวอยู่ในแนวกึ่งกลางเซลล์
( Equaltorial plate ) 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ที่มา:


http://student.ccbcmd.edu/courses/bio141/lecguide/unit6/genetics/DNA/DNArep/images/metaphase1_ac.jpg



http://iweb.tntech.edu/mcaprio/metaphase1.jpg

ระยะอะนาเฟส

ซิสเตอร์โครมาทิด( Sisterchromatid ) ของโครโมโซมแต่ละอันถูกดึงแยกจากกันไปยังขั้วของเวลล์ การดึงนี้ใชัพลังงาน ATP  ระยะนี้สิ้นสุดเมื่อโครโมโซมทั้งหมดไปถึงขั้วเซลล์ ชุดโครโมโซมมีค่าเท่ากับ  4n
ที่มา : 


http://student.ccbcmd.edu/courses/bio141/lecguide/unit6/genetics/DNA/DNArep/images/early_anaphase1_pc.jpg

 

ระยะเทโลเฟส

โครโมโซมคลายตัวเป็นเสันใยโครมาทินเหมือนเดิมมีการสร้างเยื่อหุ้มนิวเคลียสขึ้นอีกครั้งจากนั้นจะมีการแบ่งไซโตพลาสซึมในเซลล์สัตว์เยื่อหุ้มเซลล์จะคอดเข้าหากัน ถ้าเป็นในเซลล์พืชจะมีการสร้างผนังเซลล์ใหม่ขึ้นตรงกลางเซลล์เมื่อผนังเซลล์ใหม่ชนกับผนังเซลล์เดิมจะได้เซลล์ลูก 2 เซลล์ ที่แต่ละเซลล์มีชุดโครโมโซม2n มีลักษณะพันธุกรรมเหมือนเซลล์เริ่มต้น
ที่มา :


http://student.ccbcmd.edu/courses/bio141/lecguide/unit6/genetics/DNA/DNArep/images/telophase_ac.jpg

การแบ่งเซลล์แบบไมโอซิส

ป็นการแบ่งเซลล์เพศ( Sex cell ) ในสัตว์พบการแบ่งเซลล์แบบนี้ในอัณฑะและรังไข่ สำหรับในพืชพบในการแบ่งเซลล์แบบไมโอซิสใน อับเรณูและรังไข่ เพื่อสร้างเซลล์สืบพันธุ์ จะมีก่ฃารแบ่งนิวเคลียส 2 ครั้ง แต่มีการจำลองโครโมโซมเพียงครั้งเดียวในระยะ s ของอินเตอร์เฟส 1  การแบ่งนิวเคลียสครั้งแรกจะมีการลดชุดโครโมโซมลงครึ่งหนึ่ง  คือจาก 2n  เป็น  n

      พอจะสรุปได้ดังนี้
ไมโอซิส 1  เป็นระยะที่มีการลดจำนวนโครโมโซมลงครึ่งหนึ่ง
ไมโอซิส 2 เป็นระยะที่มีการแบ่งเซลล์คล้ายคลึงกับการแบ่งเซลลืแบบไมโทซืส  เมื่อสิ้นสุดจะได้เวลล์ลูก  4 เซลล์จากเซลล์เริ่มต้น  1 เซลล์ เซลล์ที่ได้มีลักษณะพันธุกรรมต่างจากเซลล์เริ่มต้น  แบ่งเป็นระยะต่งๆดังนี้

การแบ่งเซลล์  ระยะไมโอซิส 1
ระยะอินเตอร์เฟส 1

คล้ายกับอินเตอร์เฟสในการแบ่งเซลล์แบบไมโทซิส แต่ระยะ S ของไมโอซิสจะใช้เวลายาวนานกว่าในไมโทซิส

ที่มา:


http://e-learning.snru.ac.th/els/Cell_Biology/interphase2.gif


ระยะโพรเฟส 1

เป็นช่วงที่ใช้เวลานาน โดยโครมาทินจะหดตัวเข้ามาเป็นโครโมโซมที่เป็นคู่กัน (Homologous  chromosome )มาเข้าคู่กันให้เห็นแต่ละคู่มี 4 โครมาติด เกิดการแลกเปลี่ยนชิ้นส่วนระหว่างซิสเตอร์โครมาตืด เรียกการเกิด ครอสซิ่งโอเวอร์ ( Crossing over ) ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนสารพันธุกรรมกันได้

แบ่งเป็นระยะย่อยได้ดังนี้
ระยะเลพโททีน( Leptotene )
มีการพันเกลียวกันของโครโมโซม เห็นเสันสายโครมาทินยาวคล้ายเส้นด้าย

ที่มา:


http://www.vcbio.science.ru.nl/images/cellcycle/meiosis-locusta-leptotene.jpg




http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/04leptotene.GIF


ระยะไซโกทีน( Zygotene )
เป็นระยะ

ครโมโซมคู่เหมือน ( Homologous chromosome ) มาแนบชิดกัน(Synapsis)ตามความยาวของโครโมโซม เรียกโครโมโซมที่แนบชิดกันว่า ไบวาเลนท์ ( Bivalent ) ซึ่งประกอบด้วย 4 โครมาทิด

ที่มา:



http://www.nzetc.org/etexts/Bio13Tuat01/Bio13Tuat01_059a(h280).jpg

http://8e.devbio.com/images/ch19/1903fig1.jpg

ระยะพาคีทีน( Pachytene )

เป็นระยะที่ไบวาเลนท์ หดตัวสั้นเข้าและหนาขึ้น การแนบชิดของโครโมโซมสมบูรณ์

ที่มา:


http://www.uoguelph.ca/zoology/devobio/
miller/150420fig1-15.JPG

http://www.jireurope.com/Gallery/images/pachytene.jpg

ระยะดิโพลทีน(Diplotene )
โครโมโซมคู่เหมือนเริ่มแยกออกจากกัน แต่มีส่วนติดกันเรียก Chiasma  เรียกกระบวนการนี้ว่า Crossing  over
 ที่มา:


http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/
07diplotene.GIF

http://files.myopera.com/kiyoshi/
albums/164047/4diplotene.JPG

 ระยะไดอะไคเนซิส(Diakinesis)

คล้ายกับระยะดิโพลทีนแต่โครโมโซมหดสั้นกว่าจะเห็นโครโมโซมเป็นรูปวงแหวน หรือรูปเลขแปด
ที่มา:


http://www.cbu.edu/~aross/embryo/
meiosis/08diakinesis.GIF

http://www.vcbio.science.ru.nl/images/
cellcycle/meiosis-locusta-diakinesis.jpg


ระยะเมตาเฟส 1

โครโมโซมที่มี 4 โครมาติดมาเรียงตัวที่ระนาบกลางเซลล์( Equatorial plate )มีเส้นใยสปินเดิลจับที่ไคนีโตคอร์  เยื่อหุ้มนิวเคลียสสลายไป

ที่มา:


http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/09metaphaseI.GIF

http://trc.ucdavis.edu/biosci10v/bis10v/week4/4webimages/figure-09-14-4-photo.jpg

ะยะอะนาเฟส 1


เซนโทเมียร์จะยังไม่แบ่งตัวจาก 1 เป็น 2  โครโมโซมคู่เหมือนจะแยกไปยังขั้วเซลล์แต่ละโครโมโซมที่แยกไปยังขั้วเซลล์ประกอบด้วย 2 โครมาติด ระยะนี้มีชุดโครโมโซมยังคงเป็น  2n
ที่มา:


http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/10anaphaseI.GIF


http://trc.ucdavis.edu/biosci10v/bis10v/week4/4webimages/figure-09-14-5-...

ระยะเทโลเฟส 1

แต่ละขั้วของเวลล์มีโครโมโซมเป็นแฮพลอยด์(n)  แต่ละโครโมโซมยังคงมีซิสเตอร์โครมาติดอยู่  มีการแบ่งไซโตพลาสซึม และสร้างเยื่อหุ้มนิวเคลียสขึ้นใหม่
ที่มา:


http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/11telophaseI.GIF

http://trc.ucdavis.edu/biosci10v/bis10v/week4/4webimages/figure-09-14-6-photo.jpg

ระยะไมโอซิส 2
จะไม่มีการจำลองโครโมโซมขึ้นอีกในอินเดอร์เฟส ในสิ่งมีชีวิตชั้นสูงจะประกอบด้วย
ระยะโพรเฟส 2
โครโมโซมแต่ละเซลล์จะเริ่มปรากฏขึ้นมาใหม่ เป็นระยะที่สร้างเส้นใยสปินเดิลเพื่อดึงซิสเตอร์  โครมาทิดออกจากกัน
ที่มา:



http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/13prophaseII.GIF


http://trc.ucdavis.edu/biosci10v/bis10v/week4/4webimages/figure-09-14-7-photo.jpg

ระยะเมตาเฟส 2
 ซิสเตอร์โครมาติดเรียงอยู่กึ่งกลางเซลล์ เยื่อหุ้มนิวเคลียสจะสลาย


ที่มา:


http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/14metaphaseII.GIF


http://trc.ucdavis.edu/biosci10v/bis10v/week4/4webimages/figure-09-14-8-photo.jpg

ระยะอะนาเฟส 2

เป็นระยะที่ดึงซิสเตอร์โครมาทิดออกจากกันเซ็นโตเมียร์แต่ละโครโมโซมแบ่งจาก 1 เป็น 2  ระยะนี้จะกลับมามีชุดโครโมโซม 2n อีกครั้ง 

ที่มา:


http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/15anaphaseII.GIF


http://trc.ucdavis.edu/biosci10v/bis10v/week4/4webimages/figure-09-14-9-photo.jpg

      
ระยะเทโลเฟส 2

 มีการสร้างเยื่อหุ้มนิวเคลียสและแบ่งไซโตพลาสซึมตามมา ในที่สุดจะได้เซลล์ลูก 4 เซลล์ จากเซลล์เริ่มต้น 1 เซลล์ ซึ่งแต่ละเซลล์จะมีชุดโครโมโซม n  โดยแต่ละเซลล์มีพันธุกรรมต่างจากเซลล์เริ่มต้นเนื่องมาจากการเกิด Crossing  over

ที่มา:


http://www.cbu.edu/~aross/embryo/meiosis/16telophaseII.GIF


http://trc.ucdavis.edu/biosci10v/bis10v/week4/4webimages/figure-09-14-10-photo.jpg

เนื้อหาจะมีการปรับปรุงเป็นระยะๆต่อไป  หวังว่าจะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียนในการศึกษาค้นคว้าไม่มากก็น้อย  สำคัญที่สุดขอขอบคุณทุกแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงถึง                                                          

                                                                                                                                                         

สร้างโดย: 
ครูเกรียงไกร ไชยภักษา โรงเรียนแม่จริม อ.แม่จริม จังหวัดน่าน kriengkrai2008@gmail.com , Spindlefiber2005@yahoo.com

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 0 คน และ ผู้เยี่ยมชม 17 คน กำลังออนไลน์