ปัจจัยที่มีผลต่อการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทย

ปัจจัยที่มีผลต่อการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทย

        ภูมิปัญญาไทยเป็นเรื่องของการใช้ความรู้  ความคิด  และทักษะการปฏิบัติเป็นการปรับตัวเพื่อความอยู่รอดของตนเองและชุมชน  จึงมีการเปลี่ยนแปลงให้สมดุลกับการพัฒนาทางสังคมอยู่ตลอดเวลา  ซึ่งในแต่ละท้องถิ่นก็มีเอกลักษณ์ของตนเอง  ปัจจัยที่สำคัญที่มีผลต่อการสร้างสรรค์ภูมิปัญญา  พอสรุปได้  ดังนี้

   1.  การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาที่เกิดจากการดำรงชีวิต

คนไทยในภูมิภาคต่าง ๆ มีวิถีการดำรงชีวิต  ขนบธรรมเนียมประเพณีที่แตกต่างกัน  แต่ก็ล้วนมีความผูกพันและพึ่งพาอาศัยธรรมชาติ  เรียนรู้จากธรรมาชาติ  ทำให้มีความรู้เกี่ยวกับการทำมาหากิน  และการดำเนินชีวิตที่สอดคล้องกับธรรมชาติ
          ปัญหาด้านต่าง ๆ ทำให้ผู้คนจำเป็นต้องปรับตัว  และสร้างสรรค์ภูมิปัญญาเพื่อความอยู่รอด  และอยู่อย่างมีความสุข  สะดวกสบาย  รวมทั้งเหมาะสมสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ  โดยคิดประดิษฐ์หรือพัฒนาสิ่งแวดล้อมเพื่อนำมาใช้ประโยชน์  เช่น  การนำพืชพรรณธรรมชาติมาปรุงเป็นอาหาร  ทำยารักษาโรค  การนำเส้นใยจากพืช  เช่น  ปอ  ฝ้าย  ป่าน  มาประดิษฐ์เป็นเสื้อผ้า  กระเป๋า  และยังประดิษฐ์เป็นเครื่องใช้ต่าง ๆ ได้แก่  การทำเครื่องมือดักจับสัตว์ป่า  สัตว์น้ำ  เครื่องมือทุ่นแรงในการทำไร่ทำนา  การปลูกพืช  และการหาของป่า  เป็นต้น

     2.  การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาที่เกิดจากความเชื่อและศาสนา

        คนไทยมีความเชื่อดั้งเดิมในเรื่องของการนับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์  หรือสิ่งที่อยู่เหนือธรรมชาติ  เช่น  ผีบ้านผีเรือน  ผีฟ้า  เจ้าป่า  เจ้าเขา  เจ้าที่  เจ้าทาง  เทวดา  แม่โพสพ  แม่คงคา  พระภูมิ  ต้นไม้ใหญ่ ๆ  เช่น  ต้นโพธิ์  ต้นไทร  เป็นต้น  ซึ่งเชื่อว่ามีเทวดาหรือนางไม้พักอาศัยอยู่  ถ้าใครไปตัดต้นไม้ใหญ่  หรือทำสกปรกรอบ ๆ บริเวณนั้น  อาจถูกลงโทษถึงแก่ชีวิตได้  นับได้ว่าเป็นการอนุรักษ์ธรรมชาติโดยทางอ้อมอย่างหนึ่ง
          อนึ่ง  คนไทยส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนา  จึงนำหลักธรรมคำสอนของพระพุทธศาสนาเป็นแนวปฏิบัติในการดำเนินชีวิต  เช่น  การไม่ทำความชั่ว  การทำความดี  และการทำจิตใจให้ผ่องใส
          ภูมิปัญญาที่ได้รับอิทธิพลจากพระพุทธศาสนา  เช่น
          -  การเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังในโบสถ์  ที่เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับพุทธประวัติ  ชาดก  สวรรค์  นรก  เป็นต้น
          -  การสร้างประติมากรรม  เช่น  พระพุทธรูป
          -  การสร้างสถาปัตยกรรม  เช่น  โบสถ์  เจดีย์ตามยุคสมัยต่าง ๆ
          -  การแสดงออกของศิลปิน  เช่น  การแต่งคำประพันธ์  บทเพลง  การแสดงละคร  ลิเก  ลำตัด  ที่นำหลักคำสอนหรือชาดกมาสร้างเป็บบทประพันธ์  โดยสมมุติตัวละครให้แสดงออกทั้งทางด้านผลของกรรมดีและกรรมชั่ว

     3.  การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาที่เกิดจากสภาพภูมิศาสตร์และสิ่งแวดล้อม

        ประเทศไทยมีสภาพทางภูมิศาสตร์และสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกันอย่างหลากหลาย  ทำให้มีการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาที่แตกต่างกัน  เช่น
          -  บริเวณภาคกลางของประเทศเป็นที่ราบลุ่ม  มีแม่น้ำลำคลองหลายสาย  บางพื้นที่มีน้ำท่วมในฤดูฝน  ทำให้มีการแก้ปัญหาด้วยการสร้างบ้านเรือนที่ยกพื้นสูงขึ้น  เพื่อป้องกันน้ำท่วม  ส่วนผู้ที่อาศัยอยู่ริมน้ำก็จะสร้างเรือนแพ  หรือต่อเรือไว้เป็นพาหนะในการเดินทาง
          -  บริเวณทางภาคเหนือเป็นเทือกเขา  มีที่ราบระหว่างหุบเขาที่แม่น้ำไหลผ่าน  ทำให้เกิดภูมิปัญญาในการสร้างฝาย  เพื่อกักเก็บน้ำที่ไหลจากที่สูงลงสู่ที่ราบ  มีการปลูกพืชตามไหล่เขาแบบขั้นบันได  ซึ่งทำให้สามารถรักษาหน้าดินที่อุดมสมบูรณ์ไว้ได้ในขณะที่มีฝนตก  นับว่าเป็นการรู้จักใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างฉลาดและคุ้มค่า  เพราะสามารถใช้ที่ดินได้ทุกพื้นที่  ไม่เพียงแต่ที่ราบเท่านั้น

          4.  การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยที่เกิดจากอิทธิพลภายนอก

       การที่ประเทศไทยมีสัมพันธไมตรีกับต่างประเทศมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย  จนกระทั่งถึงสมัยรัตนโกสินทร์  ทั้งด้านการเมืองการปกครอง  ด้านเศรษฐกิจ  เช่น  มีการติดต่อค้าขาย  การร่วมลงทุนหรือร่วมส่งเสริมกิจกรรมทางด้านต่าง ๆ ทำให้มีการถ่ายทอดวัฒนธรรม  มีการผสมผสานวัฒนธรรมในรูปแบบต่าง ๆ เรื่อยมาจนกระทั่งในปัจจุบัน  การติดต่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารเป็นไปอย่างรวดเร็ว
          ความรู้ด้านวิชาการ  วัฒนธรรมและรูปแบบของการดำเนินชีวิตจากภูมิภาคต่าง ๆ ของโลก  หลั่งไหลเข้ามาในประเทศไทยอย่างรวดเร็ว  ทำให้มีผลต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่เกิดจากภูมิปัญญาไทยให้เหมาะสมกับยุคสมัย  เช่น
          -  การใช้เครื่องทุ่นแรงมาใช้ในการเกษตร  เช่น  การใช้รถไถแทนการใช้ความไถนา  การใช้เครื่องมือนวดข้าวแทนการนวดด้วยมือ  การใช้เครื่องแยกเมล็ดฝ้ายแทนการแยกด้วยมือ
          -  การนำเครื่องยนต์มาติดตั้งกับพาหนะ  เช่น  การใช้เรือยนต์แทนเรือพาย  การใช้รถสามล้อเครื่องแทนรถสามล้อถีบ
          -  การใช้เครื่องไฟฟ้าเข้ามาประกอบอุปกรณ์เครื่องใช้ต่าง ๆ เพื่ออำนวยความสะดวกในการทำงานและการดำเนินชีวิตประจำวัน  ได้แก่  การใช้กระเช้าไฟฟ้ารับส่งคนและของขึ้นลงในที่สูง
          -  การแปรรูปผลิตภัณฑ์  เช่น  ฟ้าทะลายโจรอัดใส่แคปซูลใช้รักษาโรคได้  ยาสระผมว่านห่างจระเข้ผสมดอกอัญชัย  ครีมนวดผมที่ทำจากประดำดีควาย  สบู่สมุนไพร  เครื่องดื่มที่ทำจากสมุนไพร  เป็นต้น

        5.  การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาโดยอาศัยประสบการณ์  เช่น 

          -  หมั่นศึกษาแสวงหาความรู้เพิ่มเติมอยู่เสมอ  โดยเรียนรู้ทั้งในระบบและนอกระบบ
          -  ลงมือทดลองความรู้ตามที่เรียนมา  และสอบถามปรึกษาผู้รู้
          -  ลงมือทำงาน  และผลิตผลงานอยู่เสมอ  ปรับปรุงและพัฒนาผลงานให้มีคุณภาพมากขึ้น  อีกทั้งมุ่งทำงานของตนอย่างต่อเนื่อง  จนเกิดประโยชน์แก่ตนเองและสังคม  สามารถถ่ายทอดความรู้ได้
          จึงสังเกตได้ว่า  ภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นมานั้น  มักจะมีเหตุปัจจัยมาจากสภาพแวดล้อมทั้งทางธรรมชาติ  และสภาพสังคมความเป็นอยู่ของมนุษย์ในสมัยนั้น ๆ รวมทั้งการติดต่อสื่อสาร  ผสมผสานวัฒนธรรมต่าง ๆ ที่สอดคล้องกับการดำรงชีวิตในยุคสมัยนั้น ๆ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและการแก้ปัญหาชีวิตที่เหมาะสมนั่นเอง
 

รูปภาพของ silavacharee

Kiss

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 0 คน และ ผู้เยี่ยมชม 19 คน กำลังออนไลน์