ประวัติความเป็นมา
จังหวัดพะเยา เดิมเป็นอาณาจักรโบราณที่มีความสำคัญแห่งหนึ่งของภาคเหนือ มีประวัติการสร้างเมืองเริ่มจากพ่อขุนเงินหรือลาวเงินกษัตริย์นครเงินยางเชียงแสน จากนั้นมีกษัตริย์ปกครองเมืองสืบต่อเรื่อยมา จนกระทั่งถึงสมัยขุนลือได้ถูกพญาลำฟูแห่งเมืองเชียงแสน กับพญากาวแห่งเมืองน่านร่วมมือกันยกทัพเข้าโจมตีเมืองจนพินาศ สูญเสียอิสรภาพอยู่ภายใต้การปกครองของอาณาจักรเชียงราย และเมื่อเชียงรายมีฐานะเป็นจังหวัดหนึ่งของไทยภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ก็เปลี่ยนแปลงฐานะเป็นอำเภอพะเยาจนถึง ปี พ.ศ. 2520 จึงได้แยกออกจากจังหวัดเชียงราย จัดตั้งเป็นจังหวัดพะเยาขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2520

ที่ตั้งและอาณาเขต
จังหวัดพะเยาเป็นจังหวัดในภาคเหนือตอนบน มีระยะทางห่างจากกรุงเทพฯ โดยทางรถยนต์ประมาณ 735 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่ใกล้เคียง ดังนี้

ทิศเหนือ ติดต่อกับ จังหวัดเชียงใหม่

ทิศใต้ ติดต่อกับ จังหวัดแพร่

ทิศตะวันออก ติดต่อกับประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวและจังหวัดน่าน

ทิศตะวันตก ติดต่อกับ จังหวัดลำปางและเชียงราย