การจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน

 ข้อมูลส่วนตัวผู้วิจัย
ชื่อ นางสาวนูรีย๊ะ เปาะซา ตำแหน่ง ครู 

สถานที่ทำงาน โรงเรียนรามันห์ศิริวิทย์ ตำบลกายูบอเกาะ อำเภอรามัน จังหวัดยะลา 95140

วิชาที่สอน ชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6

ประวัติการศึกษา
- วิทยาศาสตรบัณฑิต วิชาเอกชีววิทยา มหาวิทยาลัยทักษิณ ปีที่สำเร็จการศึกษา 2543
- ประกาศนียบัตรบัณฑิต หลักสูตรและการสอน มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

ความสำคัญของปัญหา
              สถานการณ์ปัจจุบัน พบว่า เด็กไทยมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ต่ำลง โดยเฉพาะใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งสาเหตุที่เกิดขึ้นนอกจากสถานการณ์ความรุนแรงในพื้นที่แล้ว ยังมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องอยู่อีกหลายปัจจัย เช่น ตัวผู้เรียน กระบวนการจัดการเรียนการสอนของครูหรือคุณภาพครู การเรียนรู้แบบโครงงานเป็นกระบวนการแสวงหาความรู้ หรือการค้นคว้าหาคำตอบในสิ่งที่ผู้เรียนอยากรู้หรือสงสัยด้วยวิธีการต่าง ๆ เป็นวิธีการเรียนรู้ที่ผู้เรียนได้เลือกศึกษาตามความสนใจของตนเองหรือของกลุ่ม เป็นการตัดสินใจร่วมกัน จนได้ชิ้นงานที่สามารถนำผลการศึกษาไปใช้ในชีวิตจริงได้ เป็นการเรียนรู้ที่ใช้เทคนิคหลากหลายรูปแบบนำมาผสมผสานกัน ได้แก่กระบวนการกลุ่ม การฝึกคิด การแก้ปัญหา การเน้นกระบวนการ การสอนแบบปริศนาความคิด และการสอนแบบร่วมกันคิด ทั้งนี้มุ่งหวังให้ผู้เรียนเรียนรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่งจากความสนใจอยากรู้อยากเรียนของผู้เรียนเอง โดยใช้กระบวนการและวิธีทางวิทยาศาสตร์ ผู้เรียนจะเป็นผู้ลงมือปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อค้นหาคำตอบด้วยตนเอง โดยผู้สอนจะสนับสนุนให้ผู้เรียนศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมจากแหล่งการเรียนรู้และปรับปรุงความรู้ที่ได้ให้สมบูรณ์

แนวทางในการพัฒนา
             แนวทางในการพัฒนา ได้ให้ความสำคัญกับนักเรียน โดยอาศัยหลักการที่ว่า ให้ผู้เรียนเป็นผู้ค้นหาคำตอบในสิ่งที่ตนเองต้องการเรียนรู้ โดยใช้ทักษะกระบวนการกลุ่ม การทำงานอย่างเป็นขั้นตอน ซึ่งความรู้ที่ได้จะเป็นความรู้ที่คงทน

ปัญหาการเรียนการสอนที่พบ
ด้านผู้เรียน
 ขาดทักษะด้านกระบวนการคิดวิเคราะห์
 ขาดทักษะกระบวนทางวิทยาศาสตร์
 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนต่ำ
 ไม่กล้าแสดงออก
ด้านผู้สอน
 การเรียนการสอนส่วนใหญ่ยังไม่ได้เน้นให้ผู้เรียนปฏิบัติจริง
ด้านอื่นๆ
 ขาดแคลนงบประมาณ
 เวลาเรียนน้อย

ความต้องการที่จะปรับปรุงแก้ไข
             1. พัฒนาผู้เรียนให้มีทักษะกระบวนการด้านการคิดวิเคราะห์
             2. ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่ดีขึ้น
             3. พัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนให้สูงขึ้น
             4. ส่งเสริมให้ผู้เรียนรักการเรียนรู้ ใฝ่รู้ใฝ่เรียน แสวงหาความรู้ด้วยตนเอง
             5. พัฒนาผู้เรียนให้มีความกล้าแสดงออกมากขึ้น

            ในการปรับปรุง/แก้ไขปัญหาที่กล่าวมาข้างต้น ผู้สอนได้ใช้วิธีการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน โดยอาศัยแนวคิดทฤษฎีที่ว่า จัดการเรียนรู้โดยโครงงาน เป็นกระบวนการเรียนรู้วิธีหนึ่งที่มุ่งเน้นที่ตัวผู้เรียนเป็นสำคัญ มุ่งเน้นที่การปฏิบัติจริง ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของนักการศึกษาหลายท่าน อาทิ John Dewey และ Piaget ที่มีแนวคิดทางการศึกษา คือ มุ่งเน้นการเรียนรู้โดยให้ผู้เรียน เป็นผู้ลงมือปฏิบัติ ช่วยฝึกทักษะพื้นฐานในการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียนในด้านการคิดอย่างมีระบบ รู้จักแสวงหาความรู้จากแหล่งการเรียนรู้ที่หลากหลาย มีทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น มีทักษะการตั้งคำถามและรู้จักวิธีแสวงหาคำตอบ มีทักษะการฟัง พูด อ่าน และเขียน ตลอดจนรู้จักคิดตัดสินใจในการสร้างทางเลือกอย่างมีเหตุผล
              การเรียนรู้แบบโครงงาน เป็นการเรียนรู้ที่ใช้เทคนิคหลากหลายรูปแบบนำมาผสมผสานกัน ได้แก่ กระบวนการกลุ่ม การฝึกคิด การแก้ปัญหา การเน้นกระบวนการ การสอนแบบปริศนาความคิด และการสอนแบบร่วมกันคิด ทั้งนี้มุ่งหวังให้ผู้เรียนเรียนรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่งจากความสนใจอยากรู้อยากเรียนของผู้เรียนเอง โดยใช้กระบวนการและวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ผู้เรียนจะเป็นผู้ลงมือปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ เพื่อค้นหาคำตอบด้วยตนเอง เป็นการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์ตรงกับแหล่งความรู้เบื้องต้น ผู้เรียนสามารถสรุปความรู้ได้ด้วยตนเอง และผู้สอนจะสนับสนุนให้ผู้เรียนศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมจากแหล่งการเรียนรู้และปรับปรุงความรู้ที่ได้ให้สมบูรณ์ การวางแผนการทำงาน

ในการจัดการเรียนรู้เพื่อแก้ไขและพัฒนาปัญหาของผู้เรียน ได้วางแผนการทำงานดังนี้
             - ศึกษาปัญหาและข้อมูลพื้นฐานของนักเรียน
             - ศึกษารูปแบบวิธีการสอน
             - เลือกรูปแบบวิธีการสอนที่เหมาะสมเพื่อแก้ไขและพัฒนาผู้เรียน
             - จัดทำแผนการจัดการเรียนรู้
             - ชี้แจงรูปแบบ วิธีการและสิ่งที่นักเรียนต้องปฏิบัติ
             - ดำเนินการจัดการเรียนรู้ตามแผนการจัดการเรียนรู้

แนวทางการจัดการการเรียนรู้
 การจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน มี 2 แนวทาง ดังนี้
 1. การจัดกิจกรรมตามความสนใจของผู้เรียน เป็นการจัดกิจกรรมที่ให้ผู้เรียนเลือกศึกษาโครงงานจากสิ่งที่สนใจอยากรู้ที่มีอยู่ในชีวิตประจำวัน สิ่งแวดล้อมในรอบๆตัว หรือจากประสบการณ์ต่าง ๆ ที่ยังต้องการคำตอบ ข้อสรุป ซึ่งอาจจะอยู่นอกเหนือจากสาระการเรียนรู้ในบทเรียนของหลักสูตร
 2. การจัดกิจกรรมตามสาระการเรียนรู้ เป็นการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยยึดเนื้อหาสาระตามที่หลักสูตรกำหนด ผู้เรียนเลือกทำโครงงานตามสาระการเรียนรู้ จากหน่วยเนื้อหาที่เรียนในชั้นเรียน นำมาเป็นหัวข้อโครงงาน
           สำหรับแนวทางที่ผู้วิจัยเลือกนำมาใช้ในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานในครั้งนี้ คือ แนวทางที่ 1 การจัดกิจกรรมตามความสนใจของผู้เรียน โดยแบ่งผู้เรียนเป็นรายกลุ่ม กลุ่มละ 2-3 คน ที่มีความสนใจร่วมกัน ทั้งนี้เนื่องจากเป็นแนวทางที่เปิดกว้างทางความคิด ผู้เรียนสามารถเลือกศึกษาในเรื่องที่ตัวเองสงสัยและต้องการคำตอบ ทำให้ผู้เรียนมีความสุขและสนุกกับการเรียน
ซึ่งมีขั้นตอนในการจัดการเรียนรู้ ดังต่อไปนี้
  1) ตรวจสอบ วิเคราะห์ พิจารณา รวบรวมความสนใจของผู้เรียน
  2) ให้ผู้เรียนกำหนดประเด็นปัญหา/หัวข้อเรื่องของโครงงาน
  3) กำหนดวัตถุประสงค์ในการจัดทำโครงงาน
  4) ตั้งสมมติฐาน
  5) กำหนดวิธีการศึกษาและแหล่งเรียนรู้
  6) กำหนดเค้าโครงของโครงงาน
  7) ตรวจสอบสมมติฐาน
  8) สรุปผลการศึกษาและการนำไปใช้
  9) เขียนรายงานวิจัยแบบง่าย ๆ
  10) จัดแสดงผลงาน

กระบวนการสำคัญของการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน
ระยะที่ 1 การเริ่มต้นโครงงาน
              เป็นระยะที่ผู้สอนต้องสังเกต/สร้างความสนใจให้เกิดขึ้นในตัวผู้เรียน จากนั้นตกลงร่วมกันในการเลือกเรื่องที่ต้องการศึกษาอย่างละเอียด ผู้สอนสร้างความสนใจให้เกิดกับผู้เรียนซึ่งมีหลายวิธี โดยอาจศึกษาเรื่องจากการบอกเล่าของผู้ใหญ่หรือผู้รู้ จากประสบการณ์ของผู้เรียน/ผู้สอน จากเอกสาร สื่อสิ่งพิมพ์ หรือสื่อต่าง ๆ จาการเล่นของผู้เรียน จากความคิดที่เกิดขึ้น จากวัตถุสิ่งของที่ผู้สอนนำมาในห้องเรียน หรือจากตัวอย่างโครงงานที่ผู้อื่นทำไว้แล้ว เป็นต้น  เมื่อผู้เรียนเกิดความสนใจก็จะถึงกระบวนการกำหนดหัวข้อโครงงาน โดยนำเรื่องที่ผู้เรียนสนใจมาอภิปรายร่วมกัน แล้วกำหนดเรื่องนั้นเป็นหัวข้อโครงงาน
ระยะที่ 2 ขั้นพัฒนาโครงการ
               เป็นขั้นที่ผู้เรียนกำหนดหัวข้อคำถาม หรือประเด็นปัญหา ที่ผู้เรียนสนใจอยากรู้ แล้วตั้งสมมติฐานเพื่อตอบคำถามเหล่านั้น มีการทดสอบสมมติฐานด้วยการลงมือปฏิบัติ จนค้นพบคำตอบด้วยตนเอง ตามขั้นตอนดังนี้
              1.ผู้เรียนกำหนดปัญหาที่จะศึกษา
              2.ผู้เรียนตั้งสมมติฐานเบื้องต้น
              3.ผู้เรียนตรวจสอบสมมติฐานเบื้องต้น
              4.ผู้เรียนสรุปข้อความรู้จากผลการตรวจสอบสมมติฐาน
             ในกรณีที่ผลการตรวจสอบไม่เป็นไปตามสมมติฐาน ผู้สอนควรให้กำลังใจผู้เรียนเพื่อให้ผู้เรียนไปแสวงหาความรู้เพิ่มเติม สิ่งที่ไม่ควรกระทำคือ การตำหนิหรือกล่าวโทษ ผู้สอนควรกระตุ้นให้ผู้เรียนมีกำลังใจจนสามารถตั้งสมมติฐานใหม่ได้   ในกรณีที่ผลการตรวจสอบเป็นไปตามสมมติฐาน ให้ผู้เรียนสรุปองค์ความรู้จากการค้นพบด้วยการลงมือปฏิบัติของผู้เรียนเอง
ระยะที่ 3 ขั้นสรุป
              เป็นระยะสุดท้ายของโครงงานที่ผู้เรียนค้นพบคำตอบของปัญหาแล้ว ระยะนี้เป็นระยะที่ผู้สอนและผู้เรียนจะได้แบ่งปันประสบการณ์การทำงานและแสดงให้เห็นถึงความสำเร็จของการทำงานตลอดโครงการแก่คนอื่น ๆ มีกิจกรรมที่ผู้สอนให้ผู้เรียนดำเนินการในขั้นตอนนี้ ดังนี้
-    ผู้เรียนเขียนรายงานเป็นรูปแบบงานวิจัยเล็ก ๆ
-    ผู้เรียนนำเสนอผลงาน (แสดงเป็นแผงโครงงาน) ให้ผู้ที่สนใจรับรู้สรุปและนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

บทบาทของผู้สอน
              1.จัดให้มีการปฐมนิเทศวิธีการเรียนรู้แบบโครงงาน เพื่อให้รู้ถึงหลักการ วัตถุประสงค์ ประโยชน์ ตัวแปร ปัจจัยสำคัญในการทำโครงงาน ปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ อันอาจเกิดขึ้น
              2.ให้คำปรึกษาในการดำเนินงานของผู้เรียนทุกขั้นตอน
              3.ติดตาม สอบถามความก้าวหน้า ดูแลการทำโครงงานของผู้เรียนอย่างใกล้ชิด
              4.สังเกตและประเมินการทำกิจกรรมของผู้เรียน
              5.สรุปการทำงานและเสนอแนะการทำงานของผู้เรียนแต่ละกลุ่มโดยรวม

บทบาทของผู้เรียน
            1.เสนอแนวคิด เลือกและกำหนดหัวข้อโครงงาน
            2.เสนอแนวทาง ออกแบบการทำโครงงาน
            3.วางแผนร่วมกันในการเรียนรู้แบบโครงงาน
           4.ศึกษาค้นคว้าเอกสารเพิ่มเติมจากแหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ
           5.เสนอเค้าโครงย่อของโครงงานต่อผู้สอน
           6.ลงมือปฏิบัติโครงงานตามขั้นตอนที่วางแผนไว้
           7.รวบรวมผลการทำโครงงาน
           8.เสนอแนวทางแก้ไข ปรับปรุงผลการทำโครงงาน
           9.เขียนรายงานหรือนำเสนอผลงานโครงงานต่อผู้สอน
         10.เผยแพร่ผลงานต่อสาธารณชน
         11.ประเมินผลการเรียนรู้แบบโครงงาน

บทสรุป
ผลที่เกิดขึ้น
       ความสำเร็จของตนเอง
 ผลการจัดการเรียนรู้เป็นที่น่าพอใจ
 มีความสุขในการทำงานและ มีรูปแบบการสอนที่หลากหลาย
       ความสำเร็จของนักเรียน
 โครงงานนักเรียนผ่านการคัดเลือกระดับจังหวัด ไปแข่งขันในระดับภาคในงานสัปดาห์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ ณ มหาวิทยาสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
 โครงงานนักเรียนได้รับรางวัลชมเชย ในการประกวดในงานสัปดาห์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา
 นักเรียนมีทักษะกระบวนทางวิทยาศาสตร์ และทักษะในการคิดวิเคราะห์สูงขึ้น- มีความกล้าแสดงออก
 เป็นผู้ใฝ่รู้ ใฝ่เรียน รักการเรียนมากขึ้น
 มีความสุขและสนุกกับการเรียน

สรุปบทเรียนที่ได้
       ความรู้ใหม่ที่เกิดขึ้น
  ได้ค้นพบว่าผู้เรียนบางคนมีความรู้ที่ได้มาจากภูมิปัญญาท้องถิ่นอยู่มากมาย ซึ่งบางเรื่องตัวครูเองยังไม่รู้ เช่น การนำรากมะละกอมากำจัดราบนผ้า การทำให้เนื้อเปื่อยโดยใช้กะลามะพร้าวแรงบันดาลใจเพื่อการทำงาน 

แรงบันดาลใจเพื่อการทำงานของผู้วิจัย
 เกิดขึ้นเนื่องจากต้องการให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาเต็มตามศักยภาพของตนเอง เพื่อให้ผู้เรียนเกิดความสุขในการเรียนรู้ และมีความกล้าแสดงออกมากยิ่งขึ้น

ประโยชน์ที่ได้รับ
 ได้ใช้กระบวนการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญอย่างแท้จริง
  มีกระบวนการสอนที่หลากหลาย
 ทำให้ครูต้องศึกษาข้อมูลต่างๆเพิ่มมากขึ้นเพื่อตอบคำถามนักเรียน ส่งผลให้ครูมีการพัฒนาตนเองอยู่ตลอดเวลา

แนวการพัฒนาผู้เรียน
 พัฒนาผู้เรียนให้เกิดการเรียนรู้อย่างเต็มตามศักยภาพ
   ส่งเสริมกระบวนการกลุ่ม ฝึกเทคนิคการคิด ทักษะทางวิทยาศาสตร์ ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความมั่นใจ และกล้าแสดงออก

ขอชื่นชม รุ่นน้องด้วยความยินดี ที่มีความสามารถมาก ๆ ค่ะ

เรียน  อาจารย์นูรียะ

ลำดับเรื่องได้ดีมากค่ะ  ทำให้อยากมีโอกาสได้อ่านรายละเอียดของงานวิจัยนี้ว่าออกแบบการสอนอย่างไร  ประเมินแล้วผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ดีขึ้นอย่างไร  มีข้อมูลสถิติที่เป็น hard evidence หรือไม่คะ  ถ้ามีข้อมูลเหล่านี้ด้วยจะเป็น classroom research ที่ดีมากค่ะ 

วรัยพร

รูปภาพของ nina

เรียนอ.นูรีย๊ะ

รบกวนอ.ช่วยนำรายงานโครงการวิจัยฯ ของ ท่านผอ.ดุลลาภ อ.ทิพย์วรรณ  และอ.พฤศจิ  ขึ้น  Weblog ด้วยนะค่ะ

ขอบคุณมากค่ะ

เจ้าหน้าที่มูลนิธิฯ

รูปภาพของ bukitpra

ยินดีที่ได้รู้จัก

เมื่อตอนที่ประเมินโรงเรียนในฝัน ผมได้ไปเยี่ยมโรงเรียนรามันศิริวิทย์ด้วย โรงเรียนน่าอยู่มากครับ ครูเก่ง

รูปภาพของ werli

การออกแบบได้เหมาะสมมาก

รูปภาพของ chadaporn_d

ยินดีที่ได้รู้จักค่ะ...งานวิจัยดีมากเลย..จะขอนำไปใช้ได้บ้างไม่ว่านะค่ะ

รูปภาพของ aruwan

สวัสดีกะยะ

รูปภาพของ sea

ขอต้อนรับสมาชิกใหม่ครับ

ขอเป็นกำลังใจให้กับคุณครูครับ

สู้ๆสู้ๆ เพื่ออนาคตการศึกษาใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ 

มูลนิธิสุข-แก้ว แก้วแดง 

รูปภาพของ chadaporn_d

สวัสดีค่ะ..ยินดีค่ะ..

มหาวิทยาลัยศรีปทุม ผู้ใหญ่ใจดี
 
 

 ช่วยด้วยครับ
นักเรียนที่สร้างบล็อก กรุณาอย่า
คัดลอกข้อมูลจากเว็บอื่นทั้งหมด
ควรนำมาจากหลายๆ เว็บ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ และเขียนขึ้นใหม่
หากคัดลอกทั้งหมด จะถูกดำเนินคดี
ตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์
มีโทษทั้งจำคุกและปรับในอัตราสูง

ช่วยกันนะครับ 
ไทยกู๊ดวิวจะได้อยู่นานๆ 
ไม่ถูกปิดเสียก่อน

ขอขอบคุณในความร่วมมือครับ

อ่านรายละเอียด

ด่วน...... ขณะนี้
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2558 
มีผลบังคับใช้แล้ว 
ขอให้นักเรียนและคุณครูที่ใช้งาน
เว็บ thaigoodview ในการส่งการบ้าน
ระมัดระวังการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย
อ่านรายละเอียดที่นี่ครับ

 

สมาชิกที่ออนไลน์

ขณะนี้มี สมาชิก 1 คน และ ผู้เยี่ยมชม 44 คน กำลังออนไลน์

รายชื่อสมาชิกที่ออนไลน์

  • ssspoonsak