ฆ้องวงใหญ่

รูปภาพของ bbsprasit

ฆ้องวงใหญ่

เป็นเครื่องดนตรีไทยประเภทเครื่องตีที่ทำด้วยโลหะ

 

 


 
ความเป็นมาของฆ้องวงใหญ่
                ฆ้องจัดได้ว่าเป็นเครื่องดนตรีที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมายาวนานชนิดหนึ่ง ในบรรดาเครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงกันในปัจจุบัน และเป็นเครื่องดนตรีที่มีความสำคัญมาตั้งแต่โบราณ เป็นเครื่องดนตรีหลักของวงดนตรีไทย ทั้งในวงมโหรี และวงปี่พาทย์ โดยฆ้องได้มีหลักฐานการค้นพบ โดยมุ่งไปที่กลองมโหระทึก กลองมโหระทึก ถูกค้นพบครั้งแรกที่บริเวณตอนใต้ของประเทศจีนแถบมณฑลยูนานและมณฑลใกล้เคียง ต่อเนื่องลงมาถึงเวียดนาม กัมพูชา ลาว พม่า มาเลเซีย อินโดนีเซีย และไทย     (สมชาย รัศมี ,๒๕๔๑ : ๑๒)
สิ่งที่ชี้ให้เห็นว่า กลองมโหระทึกเป็นต้นกำเนิดของฆ้องก็เพราะโลหะที่ใช้ใน         การสร้างนั้นเอง โลหะที่ใช้ในการสร้างกลองมโหระทึก    เป็นโลหะผสมแบบเดียวกับฆ้องที่ปรากฏอยู่ในปัจจุบัน นอกจากลักษณะของเนื้อโลหะผสมแล้ว เส้นทางวิวัฒนาการของกลองมโหระทึกยังผ่านการพัฒนาเป็นเครื่องดนตรีในตระกูลเดียวกัน แต่เปลี่ยนแปลงรูปร่างที่มีทิศทางมาใกล้ฆ้องมาขึ้นนั้นคือการค้นพบ                 “กังสดาร” ซึ่งสร้างด้วยโลหะผสมแบบเดียวกันแต่รูปร่างเป็นแผ่นกลมขนาดใหญ่ มีเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เมตร พบที่วัดพระธาตุหริภุญไชย ในจังหวัดลำพูน คาดว่าน่าจะอยู่ราวศตวรรษที่ ๑๓ (อภิชาต ภู่ระหงษ์, ๒๕๔๐: ๑๖) ซึ่งสุจิตต์ วงษ์เทศ ได้กล่าวถึงต้นกำเนินของฆ้องว่า(สุจิตต์ วงษ์เทศ, ๒๕๓๐ : ๙๔)
                “นักภาษาศาสตร์และนักนิรุกศาสตร์บางท่านกล่าวว่าชื่อ “ฆ้อง” มาจาก”ระฆ้อง” และเป็นคำเดียวกับคำว่า “ระฆัง” แต่ยังไม่มีหลักฐานแหล่งที่มาของคำคู่นี้ พระยาอนุมานราชธน เคยมีหนังสือกราบทูลสมเด็จ ฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ (เมื่อพ.ศ.๒๔๘๕ ในหนังสือบันทึกความรู้เรื่องต่าง ๆ) ถึงชื่อ “ฆ้อง” หรือ “ระฆ้อง” โดยไม่แน่ใจว่าจะมาจากคำมลายูว่า ragomg หรือไม่ และภาษาอังกฤษเองก็ยืมคำว่า gong จากคำว่า “ฆ้อง” ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นี้ไปใช้ เพราะตำนานเรื่องฆ้องและระฆังของยุโรปมักระบุว่าไม่ใช้เครื่องมือของตะวันตกมาก่อน แต่ชาวตะวันตกรับแบบแผนไปจากตะวันออกจึงรับเรียกชื่อเรียกไปด้วย”
ซึ่งหลักฐานที่มาของฆ้องได้มีปรากฏดังต่อไปนี้คือ  ภาพจำหลักหินพบที่ปราสาทหินนครวัด เป็นรูปขบวนแห่ มีฆ้องเป็นเครื่องดนตรีชนิดหนึ่งที่อยู่ร่วมกับขบวนแห่นั้นด้วย (อภิชาต ภู่ระหงษ์ , ๒๕๔๐ : ๑๘)
๑. ศิลาจารึกวัดพระยืน มีความว่า (จำปา เยื้องเจริญ , ๒๕๒๒ :๗๙)
 “วันท่านเจ้าจักเถิง วันนั้น ตนท่านพระยาธรรมิกราชบริพารด้วยฝูงราชโยธา มหาชนพลลูกขุนมนตรีทั้งหลาย ยายกัน ให้ถือกระทงข้างตอก ดอกไม้ ไต้ เทียน ตีพาทย์ ดังพิณ ฆ้อง กลอง ปี่สรไน พิสเนญชัย ทะเทียด กาหล แตรสังข์ มรทงค์ ดงเดือด เสียงเลิศเสียงก้อง อีกทั้งคนโห่อื้อดาสะท้านทั่วทั้งนครหริภุญไชย”
๒.จารึกหินขอน พบที่บ้านหินขอน อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา จารึกลงบนเสาสี่เหลี่ยม กว้าง ๓๒ เซนติเมตร ยาว ๒๑ เซนติเมตร สูง ๘๐ เซนติเมตร ภาษาสันกฤตและเขมร มีข้อความกล่าวถึงการสร้างสิ่งของต่าง ๆ ถวายไว้กับวัดเพื่อให้ผลบุญนำไปสู่พุทธภูมิ บรรทัดที่ ๑๒-๑๓ ระบุว่ามี ฆ้องสัมฤทธิ์ ๓ ใบ (สุจิตต์ วงษ์เทศ , ๒๕๓๒ : ๙๖)
๓. จดหมายเหตุของ มองซิเอร์ เดอ ลา ลูแบร์ บันทึกไว้เมื่อ พ.ศ.๒๒๓๑ โดยได้
กล่าวถึงฆ้องไ