ปงไหว 

พบ "ปงไหว" จุดแผ่นดินดูดคล้ายแหล่งท่องเที่ยวดัง "เยลโล่สโตน" ของอเมริกา ในเมืองโบราณ เชื่อมีอายุมากกว่านครหริภุญไชย คาดในชั้นดินจะมีซากสัตว์และมนุษย์ในสภาพไม่เน่าเปื่อยเพียบ

            การค้นพบแหล่งโบราณสถานสำคัญและจุดแผ่นดินดูดมหัศจรรย์ของโลก หรือ "ปงไหว" บริเวณเขตติดต่อบ้านม่วงเขียว ต.ร้องวัวแดง และบ้านป่าตึง ต.ห้วยทราย อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่ นายปฐมภูมิ วรรณาวงศ์ นักวิชาการอิสระ เปิดเผยว่า เมื่อปี 2495 มีการค้นพบเตาอบเครื่องถ้วยโบราณตั้งเรียงรายอยู่บนห้วยแม่ผาแหนจำนวน 83 เตา จากหลักฐานยืนยันได้ว่าเป็นชุมชนอารยธรรม อายุกว่า 2,000 ปี มากกว่านครหริภุญไชย หรือลำพูนในปัจจุบัน

             นายปฐมภูมิ กล่าวว่า ต่อมาได้ค้นพบข้อมูลดังกล่าวและเกิดความสนใจ จึงเข้าไปสำรวจทั้งสองหมู่บ้าน พบเศษเครื่องปั้นดินเผากระจัดกระจายริมลำห้วยปงไหว เป็นระยะทางกว่า 500 เมตร และยังพบเตาเผาอิฐในบริเวณเดียวกัน นอกจากนี้ ยังพบเครื่องมือและอาวุธต่างๆ ที่ทำจากทอง สัมฤทธิ์และเหล็ก ซึ่งทำด้วยเทคนิคชั้นสูง ซึ่งขณะนั้นมีเพียงชนเผ่าลัวะเพียงกลุ่มเดียวที่ทำได้ ขณะเดียวกันในบริเวณดังกล่าวยังพบ "กู่ลัวะ" หรือเจดีย์โบราณ

             พบ "ปงไหว" หรือจุดพื้นดินดูด ซึ่งมีพื้นที่ประมาณ 50 ตารางวา กลางป่าชุมชนในหมู่บ้านป่าตึง โดยจะมีลักษณะเป็นดินโคลนชื้นแฉะ เมื่อยืนเขย่าแล้วแผ่นดินจะสั่นไหวไปทั่วทั้งบริเวณ สร้างความประหลาดใจแก่ผู้เข้าไปสำรวจเป็นอย่างยิ่ง 

              นายปฐมภูมิ กล่าวอีกว่า ในอดีตมีการเล่าต่อกันมาว่า เมื่อวัว ควาย ม้า ผ่านเข้าไปในจุดดังกล่าวจะหายไปอย่างปริศนา จึงทำการสืบค้นและเชิญผู้เชี่ยวชาญทางธรณีวิทยาจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เข้าตรวจสอบ พบว่าลักษณะภูมิศาสตร์เป็นแผ่นดินดูดคล้ายกับเยลโล่สโตน ประเทศสหรัฐอเมริกา ที่มีแห่งเดียวในโลก โดยเยลโล่สโตนมีการขุดใต้ดินพบซากช้างแมมมอธยังอยู่ในสภาพดี หรือที่เรียกว่า มัมมี่สด ขณะที่ปงไหวที่ค้นพบคาดว่าในชั้นใต้ดินจะพบซากสัตว์เป็นจำนวนมาก ล่าสุดผู้เชี่ยวชาญด้านธรณีวิทยาจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กำลังตรวจคุณสมบัติดิน และคาดว่าผลจะออกมาเร็วๆ นี้

              ด้านนายสหวัฒน์ แน่นหนา ผู้อำนวยการสำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ 6 เชียงใหม่ กล่าวว่า กรมศิลปกรมีโครงการจะเข้าไปขุดสำรวจ โดยใช้งบประมาณของท้องถิ่น จากภาพถ่ายโบราณสถานและโบราณวัตถุ เบื้องต้นเชื่อว่าไม่น่าจะมีอายุยาวนานก่อนนครหริภุญไชย แต่ทั้งนี้ยังไม่ยืนยันชัดเจน ต้องรอให้นักโบราณคดีเข้าสำรวจเสียก่อน ส่วนปงไหวไม่เกี่ยวกับเรื่องของประวัติศาสตร์ แต่การสรรค์สร้างของธรรมชาติที่มีความแปลก ถือเป็นเรื่องดีของท้องถิ่น ที่จะมีการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวได้ในอนาคต