ตัวชี้วัดพ ๔.๑ ม๑/๑.๒-เลือกกินอาหารที่เหมาะสมกับวัย-วิเคราะห์ปัญหาที่เกิดจากภาวะโภชนาการที่มีผลกระทบต่อสุขภาพ จุดประสงค์หลักการเลือกอาหารที่เหมาะสมกับวัยปัญหาที่เกิดจากภาวะโภชนาการ-ภาวะโภชนการขาดสารอาหาร-ภาวะโภชนาการเกิน สาระสำคัญ                                                         อาหารและโภชนาการเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตของมนุษย์ ที่จะช่วยเสริมสร้างร่างกายแข็งแรงถ้าเรามีภาวะโภชนาการที่ดี  เพราะการได้รับสารอาหารที่มากหรือน้อยเกินไปย่อมก่อให้เกิดภาวะโภชนาการเกินหรือภาวะทุพโภชนาการชื้นได้

          การได้เรียนรู้ถึงหลักการบริโภคอาหารและโภชนาการตามหลักการ บัญญัติโดยเฉพาะวัยรุ่นซึ่งป็นวัยที่มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว  จะทำให้สามารถเลือกบริโภคอาหารได้อย่างถูกต้อง เหมาะสมกับวัย  ซึ่งจะเป็นผลดีต่อการสร้างเสริมสุขภาพ

 วัยรุ่นกับโภชนาการเพื่อสร้างเสริมสุขภาพ                                            อาหารและโภชนาการเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตของมนุษย์ ที่จะช่วยเสริมสร้างร่างกายแข็งแรงถ้าเรามีภาวะโภชนาการที่ดี  เพราะการได้รับสารอาหารที่มากหรือน้อยเกินไปย่อมก่อให้เกิดภาวะโภชนาการเกินหรือภาวะทุพโภชนาการชื้นได้           การได้เรียนรู้ถึงหลักการบริโภคอาหารและโภชนาการตามหลักการ บัญญัติโดยเฉพาะวัยรุ่นซึ่งป็นวัยที่มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว  จะทำให้สามารถเลือกบริโภคอาหารได้อย่างถูกต้อง เหมาะสมกับวัย  ซึ่งจะเป็นผลดีต่อการสร้างเสริมสุขภาพ๑.ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับอาหาร

     คนเรามีสุขภาพที่ดีได้นั้น  การรับประทานอาหารนับเป็นปัจจัยอันดับแรกๆ  ซึ่งจำเป็นต้องมีความรู้ทางด้านโภชนาการและอาหาร  เพื่อจะได้เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์  ได้สัดส่วนที่เหมาะสมกับความต้องการของร่างกาย  อันเป็นการเสริมสร้างสุขภาพที่ดีให้ห่างไกลจากโรคภัยไข้เจ็บ

๑.๑  ความหมายของอาหารและโภชนาการ                                                   อาหาร หมายถึง สิ่งที่รับประทานแล้วมีประโยชน์ต่อร่างกาย อาจอยู่ในรูปของของเหลวหรือของแข็งก็ได้  หากสิ่งที่ใดที่ได้รับประทานเข่าไปแล้วไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ และอาจก่อให้เกิดโทษแก่ร่างกายได้นั้น  ไมจัดว่าเป็นอาหาร

        โภชนาการ  หมายถึง  เนื้อหาวิชาการที่เป็นข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับอาหาร  ซึ่งเรียกว่าวิทยาศาสตร์กับอาหารโดยเป็นความสัมพันธุ์ระหว่างอาหารกับกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพและการเจริญเติบโต

๑.๒  คุณค่าของอาหารต่อสุขภาพ       

  การรับประทานอาหารที่ถูกหลักโภชาการจะทำให้ร่างกายได้รับประโยชน์และคุณค่าซึ่งส่งผลต่อสุขภาพ

1.ช่วยให้ร่างกายเจริญเติบโต2.ให้พลังงานและความอดอุ่นแก่ร่างกาย3.ให้พลังงานและความอบอุ่นแก่ร่างกาย4.ช่วยให้อวัยวะต่างๆ ภายในร่างกายทำงานได้ตามปกติ5.ช่วยให้เสริมสร้างภูมิต้านทานโรคให้ร่างกาย๒.ภาวะโภชนาการ              

        ภาวะโภชนาการ หมายถึง  สภาพหรือ สภาพหรือสะภาวะของร่างกาย  อันเนื่องมาจากการบริโภคอาหาร  ซึ่งร่างกายนำอาการที่ได้รับไปใช้เพื่อความเจริญเติบโต  ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอของร่างกายตลอดจนช่วยให้อวัยวะต่างๆของร่างกายทำงานได้ตามปกติ  โดยมีปัจจัยต่างๆ ที่มีผลต่อภาวะโภชนาการ

 ๒.๑  ประเภทของภาวะโภชนาการ              

            ภาวะโภชนาการ หมายถึง ภาวะโภชนาการที่ดีเมื่อได้รับสารอาหารที่เหมาะสมและเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย และภาวะโภชนาการ  และภาวะทุพโภชนากา   ซึ่งมีทั้งภาวะโภชนาการต่ำ และภาวะโภชชนาการเกิน เนื่องจากได้รับอาหารไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายอาจทำให้มีสุขภาพที่ไม่ดีได้

๑.ภาวะโภชนาการที่ดี คือ การที่ร่างกายได้บริโภคอาหารในปริมาณที่เพียงพอถูกสัดส่วนวน หลากหลาย เหมาะสมและครบถ้วนตามความต้องการของร่างกาย๒).ภาวะโภชนาการที่ไม่ดี หรือภาวะทุพโภชนาการ  หมายถึง การที่ร่างกายบริโภคอาหารในลักษณะที่ไม่เหมาะสมต่อร่างกาย๒.๑).ภาวะโภชนาการต่ำ หรือภาวะขาดสารอาหาร  หมายถึง  ภาวะที่เกิดจากการบริโภคอาหารที่มาเพียงพอ  หรือได้รับสารอาหารที่ไม่ครบตามความต้องการของร่างกายซึ่งมีผลทำให้สุขภาพไม่แข็งแรง

๒.๒) ภาวะโภชนาการเกิน  หมายถึง  ภาวะที่เกิดจากการบริโภคอาหารหรือสารอาหารที่เกินต่อความต้องการของร่างกาย  เช่น  บริโภคอาหารที่ให้พลังงานเกินกว่าที่ร่างกายจะใช้

 ๒.๒ ปัญหาการเกิดโรคจากภาวะทุพโภชนาการ       

           อาหารและโภชนาการเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างมาก  การเลือกบริโภคอาหารที่ดีมีประโยชน์และถูกต้อง  ย่อมมีผลดีต่อร่างกาย  เเต่ถ้าเลือกบริโภคอาหารไม่ถูกต้อง  ย่อมก่อให้เกิดโรคต่างๆ   และมีโทษร่างกายได้ซึ่งโรคที่เกิดจากภาวะทุพโภชนาการสามารถแบ่งออกได้เป็นโรคภาวะโภชนาการเกิน  และโรคภาวะโภชนาการต่ำ

๑.โรคอ้วน   เป็นโรคหนึ่งซึ่งเกิดจากภาวะโภชนาการเกินส่งผลให้เกิดโรคต่างๆตามมา เช่น โรคความดันโลหิตสูง  โรคเบาหวาน  โรคหัวใจ  โรคไขข้ออักเสบ  โรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจ

๒.โรคขาดสารอาหาร  เป็นโรคที่เกิดจากภาวะโภชนาการต่ำ  ซึ่งมีสาเหตุจากการขาดสารอาหาร   โรคขาดสารอาหารที่พบบ่อย  มีดังนี้

๓. โภชนาบัญญัติ ๙ ประการ

๑. รับประทานอาหารให้ครบ ๕ หมู่ แต่ละหมู่ให้หลากหลาย  และหมั่นดูแลน้ำหนัก๒.รับประทานข้าวเป็นอาหารหลัก  สลับกับอาหารประเภทแป้งเป็นบางมื้อ๓.รับประทานพืชผักให้มากและรับประทานผลไม่เป็นประจำ๔.รับประทานปลา เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ไข่ และเมล็ดถั่วแห้งเป็นประจำ๕.ดื่มนมให้เหมาะสมตามวัย๖.รับประทานอาหารที่มีไขมันแต่พอควร๗.หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารรสหวานจัดและเค็มจัด๘.รับประทานอาหารที่สะอาดปราศจากการปนเปื้อน

๙.งดหรือลดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์

4   หลักการเลือกอาหารที่มีเหมาะสมกับวัย                                      อาหารเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทุกคน   ซึ่งแต่ละคนต่างก็มีความต้องอาหารทั้งในด้านปริมาณและสารอาหารที่แตกต่างกัน  ขึ้นอยู่กับความต้องการในแต่ละวัย   โดยเฉพาะวัยรุ่นซึ่งเป็นวัยที่มีการเจริญเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว  จำเป็นต้องได้รับสารอาหารที่ครบถ้วนทั้ง๕ หมู่ ในปริมาณที่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย   หากสามารถเลือกรับประทานอาหารให้เหมาะสมกับวัยของตนเองได้  ก็จะทำให้มีสุขภาพกายแข็งแรง  และส่งผลให้มีสุขภาพจิตที่ดีตามไปด้วย